⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 390
🕐 Son Güncelleme: 13.11.2026 07:05
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Paylaşan ebeveynlik (sharenting), anne ve babaların çocuklarına ait özel anları ve görüntüleri dijital platformlarda paylaşması olarak tanımlanıyor.
- Araştırmalar, Türkiye’deki ebeveynlerin %56.6’sının bu paylaşımları yaptığını ve çocukların %23’ünün dijital ayak izinin henüz doğmadan başladığını gösteriyor.
- Uzmanlar, bu durumun kimlik hırsızlığı, mahremiyet ihlali ve çocuklarda ileride ebeveyne karşı öfke duyulması gibi ciddi riskler taşıdığına dikkat çekiyor.
Günümüzde sosyal medya platformlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, ebeveynlerin çocuklarının büyüme süreçlerini dijital dünyayla paylaşma eğilimi arttı. Son dönemde kamuoyunda tartışılan doğum anı paylaşımları, literatürde “sharenting” olarak adlandırılan paylaşan ebeveynlik kavramını yeniden gündeme taşıdı. Çocukların henüz rızası alınmadan dijital dünyaya aktarılan anıları, beraberinde hem güvenlik hem de psikolojik riskleri getiriyor.
Dijital Ayak İzi Doğumdan Önce Başlıyor
Siber güvenlik alanındaki küresel veriler, dijital ayak izinin artık bebeklikten çok daha önce başladığını kanıtlıyor. AVG Technologies tarafından yürütülen araştırmalara göre, bebeklerin yüzde 23’ünün dijital kimliği, ebeveynlerinin paylaştığı ultrason görüntüleri ile henüz anne karnındayken oluşturuluyor. Türkiye özelinde yapılan çalışmalarda ise durum daha çarpıcı seviyelerde seyrediyor.
Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nden Fatma Yılmaz Kurt ve Tanju Oğul tarafından gerçekleştirilen araştırma, Türkiye’deki ebeveynlerin yüzde 56.6’sının çocuklarına ait içerikleri sosyal medya mecralarında paylaştığını ortaya koydu. Teknolojik imkanların artması ve akıllı telefon satış beklentisi ile birlikte dijitalleşmenin hızlanması, bu tür paylaşımların önünü açıyor.
Kimlik Hırsızlığı ve Siber Güvenlik Tehditleri
Paylaşan ebeveynlik sadece mahremiyetle ilgili bir sorun değil, aynı zamanda ciddi bir güvenlik açığı oluşturuyor. Çocukların doğum tarihleri, isimleri ve yaşadıkları bölgeler gibi kişisel verilerin internette açıkça paylaşılması, kötü niyetli kişilerin hedefi haline gelmelerine neden olabiliyor. İngiltere merkezli Barclays’ın analizleri, 2030 yılına kadar 7.4 milyon çevrimiçi kimlik dolandırıcılığı vakasının yaşanabileceğini öngörüyor.
Uzmanlar, çocukların ileride ekonomik bağımsızlıklarını kazandıkları dönemde, çocukluk döneminde paylaşılan bu verilerin dolandırıcılar tarafından kullanılabileceği konusunda uyarıyor. Tıpkı kurumsal yapılarda görülen siber saldırı vakalarında olduğu gibi, bireysel verilerin kontrolsüz paylaşımı dijital dünyada geri dönülemez riskler yaratabiliyor.
Psikolojik Etkiler ve Mahremiyet İhlali
Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Doç. Dr. Çiğdem Yektaş, izinsiz paylaşımların çocuk-ebeveyn ilişkisini zedeleyebileceğini belirtiyor. Yektaş’a göre, özellikle ergenlik dönemine giren çocuklar, geçmişte paylaşılan utandırıcı veya özel içerikleri fark ettiklerinde ebeveynlerine karşı öfke ve hayal kırıklığı hissedebiliyorlar. Bu durum, çocuğun “güvende değilim” veya “kontrol bende değil” şeklinde bir inanç geliştirmesine yol açabiliyor.
Uzman Psikolog Uğur Kartum ise çocukların kendi dijital mahremiyetleri hakkında karar verebilecek olgunlukta olmadıklarını vurguluyor. Kartum, savunmasız anların, hastalıkların veya ağlama krizlerinin milyonlarca yabancıya açılmasının, çocuğun gelecekteki mahremiyet algısını zedelediğini ifade ediyor.
