Bahar Akpınar’dan İş Güvenliği Analizi: İyi Niyet Hayat Kurtarmaz

İzmir’in Aliağa ilçesinde bulunan HABAŞ Demir Çelik Fabrikası’nda meydana gelen ve can kaybıyla sonuçlanan iş kazası, Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği (İSG) standartlarının yeniden tartışılmasına neden oldu. Konuya dair derinlemesine bir analiz yapan Bahar Akpınar, iş güvenliğinin bir “iyi niyet” meselesi değil, sistematik bir zorunluluk olduğunu ifade etti. Akpınar, iş yerlerinde hayatta kalmanın yöneticilerin inisiyatifine veya şansa bırakılamayacak kadar kritik bir konu olduğunu vurguladı.

Risk Yönetimi mi, Temenniler mi?

Kendi profesyonel geçmişinden örnekler veren Akpınar, Amerikan şirketlerinde uygulanan “kazasız geçen gün” ödüllendirme sistemleri ile yerel ortaklıklarda görülen kurban kesme gibi geleneksel yaklaşımlar arasındaki benzerliğe dikkat çekti. Bir yanda altınlarla ödüllendirilen hedefler, diğer yanda şükürle karşılanan kazasız günler olduğunu belirten Akpınar, her iki yöntemin de temel bir eksikliği olduğunu savundu: Riskin gerçekleşmemesini dilemekle, riskin gerçekleşmesini önlemek birbirinden tamamen farklı kavramlardır.

Yazar, önlemlerin alınmış olmasının değerli olduğunu ancak tehlike karşısında geliştirilen psikolojik yaklaşımların, bilimsel risk analizlerinin önüne geçmemesi gerektiğini belirtti. Bu noktada, toplumda ve iş dünyasında yaşanan değer kaybının, insan hayatının maddi kazançların gerisine itilmesine yol açtığına değindi.

İş Cinayetleri ve Toplumsal Aşınma

Günümüzde insanın değerinin kazandığı para ile ölçüldüğü bir toplumsal yapıya evrildiğimizi ifade eden Akpınar, bu durumun iş yerlerindeki güvenlik ihmallerini daha görünür kıldığını belirtti. Ancak bu toplumsal aşınmanın, işverenlerin sorumluluklarını ortadan kaldırmadığını hatırlattı. Özellikle iş cinayetleri olarak tanımlanan olayların, somut sorumlularının olduğunu ve devletin denetim görevini aksatmaması gerektiğini savundu.

İş güvenliğinin sağlanması için sadece çalışanların dikkatli olmasının yeterli olmadığını belirten Akpınar, sistemin şu üç temel sütun üzerine inşa edilmesi gerektiğini açıkladı:

• Bağımsız Denetimler: İşletme içi kontrol mekanizmalarının ötesinde, tarafsız ve şeffaf denetimlerin yapılması.
• Proaktif Önlemler: Tehlikelerin kaza meydana gelmeden önce bilimsel yöntemlerle belirlenmesi.
• Hak Arama Özgürlüğü: Çalışanların, haklarını kaybetme korkusu yaşamadan güvenlik eksikliklerini raporlayabilmesi.

Sistemli Koruma ve Yasal Yükümlülükler

Haber merkezimizin takip ettiği güncel gelişmeleri değerlendirdiğimizde, iş kazalarının önlenebilir doğası bir kez daha ortaya çıkmaktadır. Akpınar’a göre, bir insanın hayatını korumak, yöneticilerin vicdanına veya işletmelerin iyi niyetine bırakılamayacak kadar kutsaldır. İşverenin yükümlülükleri ve devletin denetim gücü, ancak kararlılıkla uygulandığında gerçek bir güvenlik kalkanı oluşturabilir.

Sonuç olarak, Aliağa’da yaşanan trajedi, sadece bir fabrikanın değil, tüm endüstriyel üretim alanlarının güvenlik kültürünü sorgulamasını zorunlu kılıyor. İnsan emeğinin ve yaşamının, ekonomik getirilerin üzerinde tutulduğu bir sistem ancak bağımsız denetimler ve katı yasal uygulamalarla mümkün olabilir.