İsrail’de Koalisyon Sürecinde İzak Rabin Fetvası Tartışması

İsrail siyasetinde 27 Ekim tarihinde gerçekleştirilen seçimlerin ardından koalisyon pazarlıkları hız kazanırken, dini mercilerden gelen aşırı açıklamalar ülkede tansiyonu yeniden yükseltti. Hayfa’daki Yahudi dini mahkemesinin eski başkanı Haham Gedalya Axelrod, Arap partileriyle iş birliği yapan Yahudi siyasetçilerin hedef alınması gerektiğine yönelik bir fetva yayımladı. Söz konusu çıkış, hem siyasette hem de hukuk çevrelerinde geniş yankı uyandırdı.

Chabad-Lubavitch Hasidik hareketine mensup olan Axelrod, Arap asıllı İsrail vatandaşlarını temsil eden siyasi partilerle ortak hareket eden Yahudi milletvekillerinin ve siyasi figürlerin Yahudi hukukuna göre cezalandırılabileceğini öne sürdü. Haham, Yahudi hukukunda başkalarının hayatını tehlikeye atan kişilere karşı ölümcül güç kullanılmasına izin veren prensiplerin bu duruma uyarlanabileceğini savundu.

İzak Rabin Suikastındaki Karanlık Gölge

Axelrod tarafından yeniden gündeme getirilen ölüm fetvası, tarihin karanlık bir sayfasına doğrudan atıfta bulunuyor. Aynı fetva mantığı, geçmişte Oslo barış sürecini yürüten eski İsrail Başbakanı İzak Rabin‘in öldürülmesini meşrulaştırmak amacıyla da kullanılmıştı. Filistinlilerle yürütülen barış müzakerelerine destek veren Rabin, o dönemde bazı aşırı sağcı hahamlar tarafından Yahudi halkının güvenliğini tehlikeye atmakla suçlanmıştı.

13 Eylül 1993 tarihinde Washington’da imzalanan Birinci Oslo Anlaşması ve devamındaki süreç, İsrail içindeki radikal ve yerleşimci çevrelerin sert tepkisiyle karşılaşmıştı. Barış sürecini dini gerekçelerle reddeden aşırı sağcı Yahudi Yigal Amir, bu atmosferin yarattığı motivasyonla 4 Kasım 1995 tarihinde Tel Aviv’de düzenlenen bir mitingin ardından Rabin’i silahla vurarak katletmişti. Günümüzde benzer bir fetvanın tekrar dolaşıma sokulması, olası siyasi şiddet endişelerini artırdı.

Polis ve İstihbarata Soruşturma Çağrısı

Haham Axelrod’un tartışma yaratan açıklamalarının ardından İsrail iç siyasetinde peş peşe tepki sesleri yükseldi. Demokratlar Partisi milletvekili Michal Rozin başta olmak üzere pek çok sivil toplum kuruluşu ve siyasi grup, İsrail polisi ile iç istihbarat teşkilatı Şin-Bet’e (Şabak) resmi başvurularda bulundu. Yapılan başvurularda, Axelrod hakkında halkı kin ve düşmanlığa tahrik ile cinayete teşvik suçlamalarından derhal soruşturma açılması talep edildi.

Yaşanan gelişmelerin odağındaki Chabad-Lubavitch Hasidik hareketi ise mesafe koyma çabası gösterdi. Hareket yetkilileri, Axelrod’un yaptığı yorumların tamamen kendi kişisel görüşlerini yansıttığını ve kurumsal bir bağlayıcılığı bulunmadığını belirterek tartışmanın dışında kalmayı tercih etti. Öte yandan, İsrail’deki mevcut siyasi dengelerde 120 sandalyeli meclise 19 milletvekili gönderen Arap partilerinin tutumu koalisyon müzakerelerinin kaderini belirlemeye devam ediyor. Benzer küresel ve bölgesel gelişmelerin yanı sıra, dünyadaki farklı diplomatik krizler ve diplomatik süreçler de yakından takip ediliyor. Ayrıca uluslararası alanda yaşanan bu tür siyasi krizler gibi, ekonomik ve ticari dengeleri etkileyen küresel ticaret hedefleri de uzmanlar tarafından değerlendiriliyor.