Türkiye’de Diyabet Artışında Sosyoekonomik Etkenler Öne Çıkıyor

Dünya genelinde ve Türkiye’de diyabet hızla yayılmaya devam ediyor. Vücudun insülin hormonunu yeterince üretememesi ya da etkili kullanamaması sonucu gelişen bu kronik hastalık, günümüzde sadece tıbbi bir sorun değil, derinleşen sosyoekonomik bir krizin de aynası konumuna geldi. Veriler, diyabetin artık toplum sağlığını tehdit eden en önemli unsurlardan biri olduğunu gözler önüne seriyor.

Ekonomik Kriz ve Beslenme Çelişkisi

Türkiye’deki tablo, hastalığın görülme sıklığının dünya ortalamasının üzerine çıkarak %16,5 seviyelerine ulaştığını gösteriyor. Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Dr. Ahmet Mehlepçi, bu hızlı tırmanışın arkasındaki ana etkenin yoksullaşma olduğuna dikkat çekiyor. Mehlepçi, nüfusun yaklaşık yüzde 35’inin temel gıdalara ulaşmakta güçlük çektiğini belirterek, “Bu durum, sağlıklı ve dengeli beslenmeyi imkânsız hale getirerek insanları ekmek, makarna, pilav ve hamur işi gibi ucuz karbonhidrat kaynaklarına mahkûm ediyor” ifadelerini kullandı.

Beslenme alışkanlıklarındaki bu değişim, sadece kilo sorunlarını tetiklemekle kalmıyor; aynı zamanda bireylerin insan vücudunun biyolojik işlevleri üzerindeki düzeni de bozuyor. Hareketsiz yaşam tarzı ve büyükşehirlerin stresli çalışma temposu, hastalığın yönetimini daha zorlu bir hale getiriyor.

Sağlık Sistemindeki Tıkanıklıklar

Aile hekimliği sisteminde tanı olanaklarının artması, gizli hastaların tespit edilmesinde önemli bir rol oynuyor. Ancak sistemin yükü, hizmetin niteliğini olumsuz etkiliyor. Günde 100 ila 150 hastaya bakmak zorunda kalan aile hekimlerinin, bütüncül ve koruyucu sağlık hizmeti sunmasının mevcut koşullarda oldukça güç olduğuna dikkat çekiliyor. Bu durum, bireylerin kendi sağlık süreçlerini takip etmelerini zorunlu kılan bir yük haline dönüşüyor. Benzer şekilde, çalışanların mental sağlık durumu, ağırlaşan yaşam koşullarıyla birlikte diyabet yönetimini doğrudan etkileyen bir faktör olarak karşımıza çıkıyor.

Diyabet Tükenmişliği: Zihinsel Bir Yük

Diyabetin sadece fiziksel bir rahatsızlık olmadığını ifade eden uzmanlar, hastaların günün 24 saati zihinsel mesai harcamak zorunda kaldıklarını belirtiyor. “Diyabet tükenmişliği” olarak tanımlanan süreç; hastanın sürekli öz bakım gerektiren bu durumdan zamanla yorulması ve hastalık yönetimine karşı direncini kaybetmesi anlamına geliyor. Dr. Mehlepçi, sağlık sisteminin sadece ölçülebilir biyolojik sonuçlara, yani kan şekerine odaklandığını; ancak iyi bir diyabet yönetiminin, hastanın psikolojik iyilik halini korumaktan geçtiğini vurguluyor.

Teknolojik imkanlara erişim ise ayrı bir adaletsizlik yaratıyor. Sürekli glukoz takip sistemleri ve akıllı insülin pompaları hayati önem taşımasına rağmen, bu cihazların maliyeti her yurttaşın ulaşabileceği seviyede değil. Sağlıkta teknolojinin bir konfor değil, tedavinin ayrılmaz bir parçası olduğu gerçeği, ekonomik eşitsizliklerin diyabet üzerindeki etkisini bir kez daha perçinliyor.