ABD’de Hava Trafik Arızası 4 Saatlik Uçuş Yasağına Mal Oldu

ABD’de hava trafik kontrol sistemlerinde yaşanan iletişim arızası, ülke genelinde uçuşların yaklaşık 4 saat boyunca durdurulmasına neden oldu. Kesinti sona erdikten sonra uçuşlar yeniden başlatılsa da, olayın yarattığı ekonomik zarar ve altyapı tartışmaları gündemdeki yerini koruyor.

Dünyanın en yoğun hava ulaşım ağlarından birini yöneten ABD’de yaşanan ABD hava trafik arızası sürecinde 16 binden fazla uçuş iptal edildi, 8 bin 600 uçuş ise ertelendi. Havacılık sektöründe bu 4 saatlik duruşmanın 1 milyar doları aşacağı hesaplanıyor.

Yaşlanan altyapı gözler önüne serildi

Kazanın ardından ortaya çıkan değerlendirmeler, sistemin önemli bölümünün onlarca yıllık teknolojiye dayandığını vurguluyor. Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, kesintileri önleyebilecek yeni sistem için gerekli finansmanı sağlayamadığı gerekçesiyle Kongre’yi eleştirdi ve modernizasyon için 50 milyar dolar kaynak ayrılması çağrısında bulundu.

Kongre 2025 yılında modernizasyon için 12.5 milyar dolar bütçe ayırmıştı. Ancak Ulaştırma Bakanlığı projenin toplam maliyetinin 31 milyar doların üzerine çıkacağını belirtirken FAA da ilave kaynak istedi. Eylül 2026 tarihli ABD sayıştayı GAO raporu da hava trafik sistemlerinin yenilenmesi gerektiğini ortaya koydu.

Borç yükü yatırımları geciktiriyor

Ertelenen yatırımlar havacılıkla sınırlı değil. Eyaletler arası yollar, köprüler, barajlar ve hastaneler de yıllardır bekletiliyor. Sadece demiryollarında birikmiş onarım açığını kapatmak için 47 milyar dolara ihtiyaç var; otoyol ve köprü finansmanını sağlayan ana fonda ise 318 milyar dolarlık açık bulunuyor. 220 binden fazla köprünün onarımı bekletilirken, 92 bin 591 barajın ortalama yaşı 65’e ulaştı ve yüksek riskli barajların yüzde 19’u acil onarım gerektiriyor.

Kamu alımları ve yatırımlar konusunda dünya genelinde takip edilen gelişmeler arasında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı’nın akaryakıt alımı ihalesi de gündemden düşmedi. Bilimsel iş birliğine yönelik olarak ise Türkiye ve Kazakistan’dan Farabi için atılan ortak bilimsel adım dikkat çekti. Piyasalarda ise Türkiye’de hisse senetlerine yönelik arama hacmi yükseldi.

Günde 2.9 milyar dolar faiz

ABD’nin toplam borcunun 40 trilyon dolar sınırını aştığı kaydedildi. Federal borç 30 Eylül 2026 itibarıyla 40.2 trilyon dolara ulaştı; Kasım ortasında bu rakam yaklaşık 40.6 trilyon dolara çıktı. 2026 mali yılında borç yaklaşık 2.5 trilyon dolar arttı, 10 yıldaki artış yüzde 105’i buldu. Aynı dönemde federal hükümet 5.4 trilyon dolar gelir elde ederken 7.4 trilyon dolar harcadı ve yaklaşık 2 trilyon dolarlık açık verdi.

Daha çarpıcısı ise borcun faizi. ABD’nin 2026 mali yılındaki net faiz gideri 1.05 trilyon dolar oldu. Bu tutar ayda ortalama 87.5 milyar dolar, günde 2.9 milyar dolar ve saatte yaklaşık 120 milyon dolar anlamına geliyor.