⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 400
🕐 Son Güncelleme: 15.11.2026 06:09
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Mustafa Kemal Atatürk’ün maddi katkılarıyla kurulan Heybeliada Sanatoryumu ve İstanbul Üniversitesi Alfred Heilbronn Botanik Bahçesi Diyanet İşleri Başkanlığı’na devrediliyor.
- Mahkeme kararıyla durdurulmasına rağmen, 224 dönümlük Sanatoryum alanının “İslami Eğitim Merkezi” olarak kullanılması planlanıyor.
- Devir işlemleri; Adalar Belediyesi, Mimarlar Odası ve İstanbul Barosu gibi kurumların açtığı davalarla hukuki tartışma konusu olmuş durumda.
İstanbul’un tarihi ve bilimsel mirasına sahip olan iki önemli yapı, Diyanet İşleri Başkanlığı’na devrediliyor. Mustafa Kemal Atatürk’ün şahsi maddi katkılarıyla 1924 yılında inşa edilen Heybeliada Sanatoryumu ile 1933 Üniversite Reformu kapsamında kurulan İstanbul Üniversitesi Alfred Heilbronn Botanik Bahçesi, yeni yönetimlerine geçiyor.
Heybeliada Sanatoryumu’nun Tarihi ve Hukuki Süreç
Atatürk’ün 50 bin lira maddi destek vererek hayata geçirdiği Heybeliada Sanatoryumu, Türkiye’nin tüberkülozla mücadelesinde kritik bir rol üstlenmişti. 224 dönümlük geniş bir ormanlık alan üzerine kurulu olan 660 yataklı tesis, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından “Tüberküloz Araştırma Hastanesi” olarak tescil edilmişti. Ancak deniz ulaşımındaki zorluklar ve hasta sayısının azalması gerekçesiyle 2005 yılında hizmete kapatılan sanatoryum, 2010 yılındaki yangın sonrası hasar görmüştü.
Tesisi yeniden işlevlendirmek isteyen İl Sağlık Müdürlüğü, binanın Sağlık Bakanlığı adına tahsisini talep ederek Çevre Bakanlığı’na başvuruda bulunmuştu. Ancak gelinen noktada, mülkiyeti Hazine’ye ait olan alanın Diyanet İşleri Başkanlığı’na devredilerek bir “İslami Eğitim Merkezi”ne dönüştürülmesi kararlaştırıldı. Bu karar üzerine Adalar Belediyesi, Mimarlar Odası, İstanbul Barosu ve İstanbul Tabip Odası hukuk mücadelesi başlattı. 14. İdare Mahkemesi, açılan davalar sonucunda devir işlemini durdurma kararı almıştı.
Kurumların tarihsel mirasının korunması, tıpkı Gazi Eğitim Enstitüsü’nün 100 yıllık tarihsel gelişimi ve mirası örneğinde olduğu gibi, toplumsal hafızanın sürekliliği açısından kritik bir önem taşımaktadır.
Botanik Bahçesi Devrinin Gerekçesi
Sadece sanatoryum değil, bilimsel değeri yüksek olan Alfred Heilbronn Botanik Bahçesi de benzer bir süreçten geçti. Yaklaşık 5 bin farklı bitki türüne ev sahipliği yapan bahçenin Diyanet İşleri Başkanlığı’na devredilme nedeni olarak, alanın Osmanlı döneminde Şeyhülislamlık makamının bulunduğu bölgede yer alması gösterildi.
Bilimsel mirasın korunması ve akademik değerlerin gelecek nesillere aktarılması noktasında, Türkiye ve Kazakistan’dan Farabi için ortak bilimsel adım atılması gibi girişimler, bilim tarihindeki ortak değerlerin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
İsmet İnönü ve Sağlık Politikaları
Heybeliada Sanatoryumu’nun sadece mimari değil, siyasi bir tarih değeri de bulunmaktadır. Milli Şef İsmet İnönü, 1924 yılında yakalandığı verem hastalığı sırasında iyileşme sürecini bu tesiste ve kiraladığı Mavromatis Köşkü’nde tamamlamıştır. İnönü’nün bu deneyimi, veremle mücadelenin Türkiye’de bir devlet politikası haline gelmesinde belirleyici rol oynamıştır.
