Leyla Borovalı’nın “İki Dirhem Bir Çekirdek” Sergisi İstanbul’da Açıldı

Sanatçı Leyla Borovalı’nın “İki Dirhem Bir Çekirdek” başlıklı ilk kişisel seramik sergisi, İstanbul’da yer alan offgrid art project’te düzenlenen açılışla sanatseverlerle buluştu. Küratörlüğünü Senem Çağla Bilgin-Keys’in üstlendiği organizasyon, kille başlayan biçimlenme sürecinin ateş, duman, organik maddeler ve zamanın müdahalesiyle nasıl köklü bir dönüşüme uğradığını gözler önüne seriyor. Sanat ortamında dikkat çeken sergi, 20 Aralık tarihine kadar ziyaretçilerini ağırlamaya devam edecek.

Ateş, Duman ve Zamanın Şekillendirdiği Formlar

Otmar Uras iş birliğiyle hayata geçirilen sergide yer alan seramik çanaklar, geleneksel form anlayışının ve mekanik kusursuzluğun ötesine geçiyor. Borovalı’nın çalışmaları, tamamlanmış statik bir nesne olmak yerine zaman içerisinde dönüşümünü sürdüren canlı bir yapı fikri üzerine inşa ediliyor. Sanatçı, seramik üretimini yalnızca kendi müdahalesiyle sınırlı bir tasarım süreci olarak görmüyor; aksine malzemenin kendi potansiyelini ve üretim koşullarının getirdiği sürprizleri yapıtın asli bir unsuru olarak kabul ediyor.

Türkiye’nin kültür ve sanat yaşamında geleneksel bağlardan beslenen modern ifade biçimleri geniş bir karşılık buluyor. Nitekim ekran kültüründen sahne sanatlarına kadar pek çok alanda kimlik ve bellek arayışları sürerken, Berkun Oya imzalı Bir Başkadır dizisi yeni sezonuyla ekranlara döndü haberinde görüldüğü gibi derinlikli katmanlar izleyiciyle buluşuyor. Borovalı da seramik serüveninde benzer şekilde geçmiş üretim deneyimlerinden faydalanıyor. Sanatçının daha önce Ege’nin tekstil gelenekleriyle kurduğu bağ, dokuma yüzeylerdeki emek ve tekrar fikrini bu kez kilin dokunsal dünyasına taşıyor.

Söke Buğdayları ve Doğal Pişirme Tekniği

Sergide yer alan sırsız seramiklerin üretim aşamasında özel bir teknik uygulanıyor. Kilin, Söke’den temin edilen buğday başakları ve saplarıyla birlikte ateşte pişirilmesi sırasında yüzey; duman ve organik maddelerle doğrudan etkileşime giriyor. Yüksek ısı altında gerçekleşen bu temas sonucunda seramiklerde siyah, toprak sarısı ve metalik renk tonları oluşuyor. Ahşap, pirinç ve bakırı andıran bu doğal dokular, üretim sürecinin fiziksel izlerini yüzeyde saklı tutuyor.

Doğadaki unsurların ve değişken faktörlerin nesneler üzerindeki dönüştürücü gücü, günümüz dünyasındaki fiziki ve çevresel değişimlerle de paralellik gösteriyor. Örneğin, doğa olaylarının ulaşım ve arazi üzerindeki ani etkileri Artvin’de şiddetli yağış yolu çökertti örneğindeki gibi somut sonuçlar doğururken, makro ölçekte ise sigorta sektörü iklim değişikliği karar mekanizmalarına dahil olmayı bekliyor mesajıyla çevresel faktörlerin önemi vurgulanıyor. Leyla Borovalı da seramiklerinde doğanın bu öngörülemez kuvvetini atölye ortamına taşıyarak malzemenin özgürleşmesine izin veriyor.

Kusursuzluk Kavramının Yeniden Yorumlanması

Adını Türkçe’deki özen, titizlik ve şıklık ifadelerini taşıyan “iki dirhem bir çekirdek” deyiminden alan sergi, bu mutlak kesinlik fikrini malzemenin doğasındaki belirsizlikle karşı karşıya getiriyor. Simetriden uzaklaşan, dışa doğru açılan ve dalgalı kenarlara sahip olan çanaklar, izleyicide eksik bırakılmış ya da süreci devam eden bir form izlenimi yaratıyor. Zamana yayılan yüzey değişimleri, sanat eserinin fırından çıktıktan sonra da dönüşmeye devam ettiğini kanıtlıyor.