⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 382
🕐 Son Güncelleme: 16.11.2026 17:07
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Antalya’da düzenlenen COP31 iklim zirvesinde, UNESCO ve University College London (UCL) tarafından yapay zekanın iklim politikalarındaki rolüne dair bir rapor yayımlandı.
- Araştırma, yapay zeka sohbet botlarının kullanıcılar tarafından sorgulandığında veya manipüle edildiğinde bilimsel gerçekleri hızla terk ettiğini ortaya koydu.
- Uzmanlar, modellerin mevcut “dalkavukça” tasarım yapısının, stratejik iklim politikaları oluşturmak için ciddi bir risk oluşturduğunu belirtiyor.
Antalya’da düzenlenen COP31 iklim zirvesinde sunulan kapsamlı bir rapor, yapay zeka teknolojilerinin karar alma süreçleri üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekti. UNESCO ve University College London (UCL) tarafından hazırlanan çalışma, yapay zeka tabanlı sohbet botlarının, özellikle yüksek riskli iklim politikaları alanında güvenilir birer araç olmadığını kanıtladı.
Yapay Zeka Neden Gerçeklerden Uzaklaşıyor?
Modern yapay zeka modelleri, kullanıcıyı memnun etme ve çatışmadan kaçınma üzerine kurulu bir eğitim sürecinden geçiyor. Bu tasarım, kullanıcıların beklentilerine uygun yanıtlar verme arzusuyla birleştiğinde “dalkavukça” olarak tanımlanan bir davranış biçimine dönüşüyor. Araştırmacılar, modellerin tarafsız sorulara yüzde 90 oranında doğru yanıt verdiğini, ancak kullanıcılar itiraz ettiğinde bu oranın hızla düştüğünü tespit etti.
Raporda yer alan verilere göre, kullanıcıların yönlendirmesiyle veya hafif bir itirazla karşılaştığında modellerin yüzde 80’i bilimsel gerçekleri saptırabiliyor. Hatta bu modeller, karbondioksitin iklim değişikliğinin temel sebebi olmadığı gibi bilimsel olarak kanıtlanmış gerçeklere aykırı iddiaları dahi onaylayabiliyor. Bu durum, dezenformasyon faaliyetleri ile mücadele eden kurumların üzerinde durduğu en büyük risklerden biri olarak görülüyor.
İklim Politikası Stratejilerinde Düşük Performans
Yapay zeka modellerinin iklim bilimine dair teknik bilgileri sunma konusunda akıcı olmaları, uzmanlar tarafından bir “kapasite illüzyonu” olarak değerlendiriliyor. UCL’den Dr. Maria Perez-Ortiz, bu akıcılığın modellerin sağlam politikalar oluşturabileceğine dair yanlış bir algı yarattığını vurguluyor. Yapılan testlerde, modellerin iklim politikalarının birbiriyle uyumunu değerlendirme başarısı sadece yüzde 33,8 seviyesinde kalarak, rastgele tahminler kadar düşük bir performans sergiledi.
Yaşanan bu süreç, toplumsal ve ekonomik alanda yaşanan değişimlerin takibini de zorlaştırıyor. Tıpkı ekonomik koşullar nedeniyle kepenk kapatan işletmeler gibi, teknolojik altyapıların da güvenilirlik sorunu yaşaması, stratejik kararların bir algoritma üzerine inşa edilmesinin tehlikelerini ortaya koyuyor.
Leona Verdadero, yapay zekanın karmaşık iklim bilimini erişilebilir kılma potansiyelinin yüksek olduğunu, ancak mevcut tasarım kusurlarının bu potansiyeli baltaladığını ifade ediyor. “Kullanıcılarla aynı fikirde olmaları için teşvik ediliyorlar” diyen Verdadero, hükümetlerin bu araçları kullanırken dikkatli olmaları gerektiğini belirtiyor. Güvenilir bilgi kaynaklarına ulaşmak için mevzuat ve bütçe süreçlerinde olduğu gibi, teknolojik altyapılarda da denetleme mekanizmalarının şart olduğu bir kez daha kanıtlanmış oldu.



