⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 443
🕐 Son Güncelleme: 18.11.2026 14:51
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- ABD’nin Pensilvanya eyaletindeki Centralia kasabasında 1962 yılında başlayan yer altı kömür yangını, 64 yıldır kontrol altına alınamadı ve devam ediyor.
- Çöp toplama alanındaki atıkların yakılmasıyla başlayan alevler, terkedilmiş maden galerilerine sıçrayarak milyonlarca dolarlık müdahalelere rağmen söndürülemedi.
- Yüksek sıcaklık, zemin çökmeleri ve zehirli gaz riskleri nedeniyle kasaba büyük ölçüde boşaltıldı ve Route 61 karayolu ulaşıma kapatıldı.
Amerika Birleşik Devletleri’nin Pensilvanya eyaletinde yer alan Centralia kasabası, modern tarihin en uzun süreli ve en sıra dışı çevre felaketlerinden birine ev sahipliği yapıyor. 1962 yılında başlayan ve aradan geçen 64 yıla rağmen bir türlü söndürülemeyen yer altı kömür yangını, bir zamanlar canlı bir yerleşim yeri olan kasabayı adeta bir hayalet şehre dönüştürdü. Yerin yüzlerce metre altında ilerleyen alevler, yalnızca kömür damarlarını değil, bölgedeki günlük yaşamı da tamamen ortadan kaldırdı.
Kasabayı Yok Eden Yangın Nasıl Başladı?
Centralia’daki felaketin temelleri Mayıs 1962’de atıldı. Kasaba yakınlarındaki eski bir açık maden ocağı, uzun yıllar boyunca çöplerin toplandığı ve imha edildiği bir alan olarak kullanılıyordu. Bu alandaki atıkların kontrolsüz bir şekilde yakılması sırasında çıkan kıvılcımlar, yer altındaki zengin kömür damarlarına ulaştı. Yüzeyde söndürüldüğü sanılan alevler, kısa süre içinde terk edilmiş maden galerileri ağına yayıldı.
Fosil yakıtların kontrolsüz bir şekilde tutuşmasıyla başlayan bu süreç, küresel çapta yürütülen Halkların İklim Zirvesi’nden COP31’e Fosil Yakıt Çıkış Çağrısı gibi iklim politikalarının önemini bir kez daha gözler önüne sererken, yer altındaki felaketin boyutlarını her geçen yıl artırdı. Uzmanlar, kömür damarlarının yapısı gereği bu tür yangınların oksijen buldukça onlarca yıl boyunca durdurulamayacağını belirtiyor.
Milyonlarca Dolarlık Müdahaleler Sonuç Vermedi
Geçen onlarca yıllık süreçte yetkililer yangını durdurabilmek için pek çok farklı yöntem denedi. Yer altındaki maden galerilerine milyonlarca galon su pompalandı, alevlerin yayılmasını engellemek amacıyla devasa kazılar yapıldı ve özel bariyerler oluşturuldu. Pensilvanya Çevre Koruma Dairesi verilerine göre, yalnızca 1962-1978 yılları arasında yangını söndürmek için yaklaşık 3,3 milyon dolar harcandı. Ancak bu çabalar sonuçsuz kaldı.
1983 yılında yapılan ekonomik analizler, yangının tamamen söndürülmesinin o dönemin parasıyla yaklaşık 663 milyon dolara mal olacağını ortaya koydu. Bu astronomik maliyet karşısında federal ve eyalet hükümetleri kasabayı kurtarmak yerine bölge halkını tahliye etme kararı aldı. Benzer şekilde, şehir içi ulaşımda yaşanan aksaklıklar ve Kadıköy’de D-100 kara yolu Edirne istikameti gece trafiğe kapatılacak gibi büyük altyapı düzenlemelerinde olduğu gibi, Centralia’daki Route 61 karayolu da yer altındaki çökmeler nedeniyle kalıcı olarak trafiğe kapatıldı.
Hayalet Kasabaya Dönen Centralia’nın Bugünü
Bir dönem yaklaşık 1.100 kişinin huzur içinde yaşadığı Centralia, bugün evlerin yıkıldığı, sokakların doğaya terk edildiği ve nüfusu parmakla sayılacak kadar az olan bir bölgeye dönüşmüş durumda. Zemin çatlaklarından tüten dumanlar ve yüksek toprak sıcaklığı, bölgeyi ziyaret edenler için hâlâ büyük bir tehlike arz ediyor. Uzmanlar, altındaki kömür rezervleri bitene kadar yangının kendiliğinden sönmeyeceğini öngörüyor.



