⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 483
🕐 Son Güncelleme: 21.11.2026 13:42
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- ABD’de yayımlanan GAO raporunda, F-35 savaş uçaklarına ait 31 milyar dolarlık yedek parça envanterinin güncel ve eksiksiz kayıtlarının bulunmadığı bildirildi.
- Dünya genelindeki 700’den fazla tesiste tutulan motor, lastik ve çeşitli bileşenlerin kayıt sisteminde gerçek zamanlı olarak yer almadığı, binlerce parçanın sisteme hiç girilmediği tespit edildi.
- Denetim bulguları, eksik veriler ve denetim yetersizliklerinin dolandırıcılık, israf ve hırsızlığın önlenmesini zorlaştırdığını, operasyonel hazırlığı olumsuz etkilediğini ortaya koydu.
Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) yürütülen kapsamlı bir denetim, askeri havacılık tarihinin en büyük mali ve lojistik açıklarından birini gün yüzüne çıkardı. Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi (GAO) tarafından yayımlanan resmi raporda, hayalet savaş uçakları olarak bilinen F-35 programına ait onlarca milyar dolarlık yedek parça envanterinin denetlenmesinde büyük zafiyetler yaşandığı açıklandı.
Dünya genelinde 700’den fazla yüklenici ve devlet yönetimli tesiste muhafaza edilen motor, lastik, destek ekipmanı, cıvata ve vida gibi kritik parçaların ABD Savunma Bakanlığına (DOD) ait olmasına rağmen, bakanlığın bu varlıklar üzerinde güncel ve eksiksiz bir kayıt tutamadığı vurgulandı. Uzmanlar, küresel tedarik zincirindeki bu denetimsizliğin benzer uluslararası projelerdeki veri tabanı güvenliği tartışmalarını akıllara getirdiğini belirtiyor.
Bakım Sürecindeki 17 Bin Parça Kayıtlarda Yok
Raporda yer alan detaylara göre, F-35 Ortak Program Ofisinin (JPO) envanter kayıt sistemi olan Kurumsal Lojistik Yönetim Sistemi (ELMS) verileri, sahadaki gerçek zamanlı değişiklikleri yansıtmaktan oldukça uzak. Yapılan incelemelerde, sistemin hatalı ve eksik veri barındırdığı net bir şekilde ortaya kondu.
Denetim bulgularına göre, mart ayı itibarıyla bakım veya onarım sürecinde bulunan yaklaşık 17 bin parçanın sisteme hiçbir şekilde kaydedilmediği belirlendi. Söz konusu kayıtsız parçaların piyasa değerinin yaklaşık 1,3 milyar dolar olduğu, eksik maliyet bilgileri ile ulaşım ve genel giderlerin de hesaba katılması halinde bu tutarın 2,5 milyar dolara kadar çıkabileceği ifade edildi. Benzer şekilde, yurt dışında yürütülen bazı lojistik süreçlerin yerel idareler üzerindeki etkileri, tıpkı meclis gündemine taşınan iddialar gibi idari denetim mekanizmalarının önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Yüklenici Verilerinde Ciddi Hatalar
Parçaların yaklaşık yüzde 70’inin devlet, yüzde 30’unun ise yüklenici tesislerinde bulunduğuna dikkat çekilen raporda, ana yüklenicilerin alt yüklenici düzeyindeki parçalar üzerinde tam bir görünürlüğe sahip olmadığı kaydedildi. Yüklenicilerin verileri üç aylık periyotlarla sisteme aktardığı, bu durumun da bazı kayıtların güncelliğini tamamen yitirmesine neden olduğu belirtildi.
Aralık 2025 tarihli bir yüklenici veri setinde yapılan incelemelerde şu saptamalara yer verildi:
- Kayıtların yalnızca yüzde 29’unda seri numarası yer alıyor.
- Verilerin yalnızca yüzde 43’ünde Ulusal Stok Numarası (NSN) bulunuyor.
- Kayıtların yaklaşık yüzde 6’sında edinim maliyetinin 1 sent veya daha az gösterildiği, bunun da büyük veri hatalarına işaret ettiği bildirildi.
Denetim Eksiklikleri Riskleri Artırıyor
JPO’nun kayıp bildirimlerini etkili biçimde incelemek için gerekli idari prosedürleri oluşturmadığı ve mülkiyet görevlilerine yeterli eğitimi vermediği tespit edildi. 2020 mali yılından bu yana fiziksel envanter çalışmaları için en az 17 milyon dolar harcanmasına rağmen yapılan sayımların varlıkların yerinde olup olmadığını doğrulayamadığı ifade edildi. Depoların faaliyetlerini durduramaması ve yüzlerce tesise yeterli personel gönderilememesi tam sayımı imkansız hale getiriyor. Uzmanlar, bu tür finansal ve lojistik aksaklıkların giderilmesinin ulusal güvenlik ve şeffaflık açısından hayati önem taşıdığını vurguluyor.



