⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 412
🕐 Son Güncelleme: 22.11.2026 06:55
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Türk bilim insanları, yenidoğanlarda genetik bir hastalık olan PKU’nun teşhisini kolaylaştırmak amacıyla sardunya yapraklarından biyosensör geliştirdi.
- TÜSEB tarafından desteklenen proje, geleneksel bir ay süren teşhis sürecini tek aşamaya indirerek %95 doğruluk oranıyla sonuç verdi.
- Çevre dostu “yeşil sentez” yöntemiyle üretilen teknoloji, Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamında uluslararası katılımcılara tanıtıldı.
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi (BŞEÜ) ve Gazi Üniversitesi’nden akademisyenlerin oluşturduğu araştırma ekibi, yenidoğan bebeklerde topuk kanı ile tespit edilen genetik bir hastalık olan fenilketonüri (PKU) teşhisini hızlandıracak yenilikçi bir biyosensör geliştirdi. Doç. Dr. Merve Keskin’in liderliğindeki ekip, geleneksel tanı yöntemlerinin getirdiği zaman kaybını ve ekonomik yükü ortadan kaldırmayı hedefleyen bu projeyle sağlık alanında önemli bir adım attı.
Hızlı ve Ekonomik Teşhis Süreci
Türkiye’de her yıl ortalama 250 ile 300 bebeğin PKU ile dünyaya geldiği belirtilirken, özellikle akraba evliliklerinin bu risk faktörünü artırdığı vurgulanıyor. Mevcut tanı protokollerinde, yenidoğanlardan alınan topuk kanı üzerinden iki aşamalı bir test uygulanıyor ve kesin sonuçların alınması yaklaşık bir ay sürebiliyor. Bu süreç, hem aileler için psikolojik bir bekleyişe hem de sağlık sistemi üzerinde ekonomik bir yüke neden oluyor.
Projeyi yürüten ekip, bu süreci tek bir basamağa indirgeyerek hızlı ve doğru sonuç veren bir yöntem geliştirdi. Geliştirilen biyosensör, PKU hastalarında metabolize edilemeyen fenilalanin amino asidinin kandaki miktarını yüksek hassasiyetle ölçebiliyor. İnsan kanı ile aynı kimyasal yapıdaki çözeltilerle yapılan denemelerde, cihazın yüzde 95 doğruluk oranında sonuç verdiği kanıtlandı.
Çevre Dostu “Yeşil Sentez” Teknolojisi
Projenin en dikkat çekici yanlarından biri, üretim aşamasında doğaya zarar veren kimyasalların kullanılmaması oldu. Normal şartlarda gümüş nanopartiküllerin üretimi için çevreye zararlı kimyasal teknikler kullanılırken, ekip bu aşamada sardunya bitkisinin yapraklarından yararlandı. “Yeşil sentez” adı verilen bu yöntem sayesinde hem atık yönetimi sağlandı hem de ekolojik dengeye uygun, sürdürülebilir bir tıbbi cihaz ortaya konuldu.
Bu yaklaşım, günümüzde artan çevre dostu projeler ve sürdürülebilir teknoloji arayışlarıyla da paralellik gösteriyor. Kimyasal atıkların minimize edilmesi, biyosensörün üretim maliyetlerini düşürürken çevresel ayak izini de azaltıyor.
COP31’de Uluslararası İlgi Gördü
Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı’nda (COP31) tanıtılan biyosensör, hem yerli hem de yabancı ziyaretçilerin yoğun ilgisiyle karşılaştı. COP31 Antalya kapsamında sunulan çalışma, bitkisel kaynakların ileri teknoloji sensör üretiminde kullanılması bakımından bilim dünyasında takdir topladı.
Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) tarafından desteklenen projenin yakın gelecekte klinik test aşamasına geçirilmesi planlanıyor. Klinik onayların ardından cihazın yaygınlaşmasıyla birlikte, PKU hastası bebeklerin çok daha erken teşhis edilerek uygun diyete hızlıca başlatılması ve böylece kalıcı beyin hasarlarının önüne geçilmesi hedefleniyor.



