Yüzme havuzlarında kloramin gazı tehlikesi

Türkiye / Gündem — Yüzme, giderek daha yaygın ve popüler bir fiziksel aktivite biçimi hâline geliyor; daha fazla insan yüzme havuzlarını kullanıyor. Yüzme, obeziteyi kontrol altına almak, kalp hastalığı riskini azaltmak ve depresyon riskini düşürmek gibi birçok sağlık yararı sağlayabildiği için en popüler ve şiddetle tavsiye edilen spor aktiviteleri arasındadır. Genel olarak, yüzmenin bu faydaları olası sağlık risklerinden daha ağır basar. Avrupa’da yaklaşık 4,4 milyon ve ABD’de 10,7 milyon yüzme havuzu var. ABD’deki yüzme havuzlarının 10,4 milyonu konut, 309 bini ise halka açık. Türkiye’de yüzme havuzu sayısı yaklaşık 600 bine ulaşmış durumda. Yüzme havuzlarının başarılı tasarımı, inşası ve sürekli bakımı, mühendislik prensiplerinin, su kimyası uzmanlığının ve halk sağlığı hususlarının çok yönlü bir şekilde bütünleştirilmesini gerektirir. Yüzme havuzu suları, genellikle giriş suyunda bulunan doğal organik madde (NOM), patojenler de dâhil olmak üzere mikroorganizmalar ve yüzücülerin kendilerinden gelen insan organik girdilerinin (ter, tükürük, balgam, kusmuk, idrar, mukus, cilt hücreleri, yağ, saç (sistein, serin ve glutamat asit içeren amino asitler içerir), yağ ve cilt hücrelerinin (lipit içeren) ve kozmetik ürünleri gibi) karmaşık bir karışımını içerir. Yüzme havuzlarında yaygın olarak bilinen keskin ve göz yakan “klor kokusu” aslında saf klordan değil, klorun havuzdaki idrar, ter ve kozmetik atıklarla tepkimeye girmesi sonucu oluşan kloraminlerden (bağlı klor) kaynaklanmaktadır. Yüzmeyle ilgili hastalıklar sıklıkla giriş suyundan gelen patojenler ve havuzdaki insan girdilerinden gelen mikroplarla kirlenmiş su tesisleriyle ilişkilendirilir. Yüzmeyle ilgili hastalıkların yaygın olarak gözlemlenen semptomları arasında ishal, göz ve cilt tahrişi ve astım riskinin artması bulunur. Havuz sonrasında solunum sıkıntısı, öksürük, göz sulanması, burun akıntısı, kaşıntı ve döküntü gibi belirtilerle kendini gösterir. Çocuklarda bu semptomlar, genellikle üst solunum yolu enfeksiyonu (ÜSYE) ile karıştırılabilir, bu da gereksiz antibiyotik kullanımına yol açabilir. Havuz derhâl yüzmeye katılmalı. Yüzme havuzlarında ishale neden olan en yaygın su kaynaklı hastalıklardan biri olan kriptosporidiyoz, Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) yılda 823 binden fazla enfeksiyondan sorumludur. Yoğun stlerde yüzerken kriptosporidyum kma olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Bu nedenle, patojenleri gidermek ve salgınları önlemek için havuz suyunun dezenfeksiyonu yılmalı ve kontrol edilmeli. Yaygın bir yöntem, patojenleri etkisiz hâle getirmek için klor ve kloramin gibi kimyasal dezenfektanların eklenmesidir (Dünya Sağlık Örgütü). Ancak kaçınılmaz olarak klor ve kloramin, giriş suyunda ve yüzücülerden gelen organik maddelerde bulunan organik maddelerle reaksiyona girerek dezenfeksiyon yan ürünleri (DYÜ’ler) oluşturur. Yüzme esnasında insan vücudundan salgılan ter (azot içerir), tükürük, kusmuk, balgam, mukus, idrar, saç (sistein, serin ve glutamat asit içeren amino asitler içerir), yağ ve cilt hücrelerinin (lipit içeren) suya karışmasıyla amonyum sudaki sodyum hipoklorit ile kolaylıkla reaksiyona girerek kloraminleri oluşturur. Kloraminler, yüzme havuzu suyunun dezenfeksiyon aşamasında klorlama veriminin düşmesine ve düşük konsantrasyon seviyelerinde dahi (0,06-0,1 mg/l) yüzücü sağlığının olumsuz etkilenmesine sebep olmaktadır. Dezenfeksiyon yan ürünlerinden (DYÜ) bazıları hem kanserojen hem de kanserojen olmayan sağlık sonuçlarıyla bağlantılıdır. Havuz operasyonlarının birleşik, ksamlı ve sistematik bir şekilde izlenmesinden ve denetlenmesinden sorumlu ulusal bir kuruluş olmalı. Havuzların çeşitli kuruluşlar tarafından parçalı ve tutarsız bir şekilde denetlenmesi, izlenmesi ve rorlanması, bu da katılım verilerinin zayıf olmasına neden olmaktadır. Yüzme havuzlarında en önemlisi, su kalitesi kontrolündeki gelişmelere ve sıkı dezenfektan izleme protokollerinin uygulanmasına rağmen devam eden bir sorun olan mikrobiyal kontaminasyondur. Yetersiz dezenfeksiyon uygulamaları, su kaynaklı patojenlerin bulaşmasını kolaylaştırarak halk sağlığı için önemli riskler oluşturabilir. Klor gazı veya sodyum hipoklorit, yüzme havuzlarında yaygın olarak kullanılan bir dezenfektandır, ancak alerjik yıya sahip bireylerde aşırı duyarlılık geliştirebilir. Yüzme havuzlarında dezenfeksiyon işleminin önceliği, enfeksiyon ve hastalıkların yayılmasını engellemek için mikrobiyal su kalitesini korumaktır. Kloramin, klorun amonyum bileşikleriyle birleşmesiyle oluşan bir dezenfeksiyon yan ürünü (veya daha teknik bir ifadeyle bir oksidasyon yan ürünü) anlamına gelen geniş bir terimdir. Daha da spesifik olmak gerekirse, kloraminler, hipokloritin (HOCl) inorganik amonyak (NH3) ile reaksiyona girmesiyle oluşur. Sudaki kloraminler, özellikle yüzme havuzu iç mekânlarında suyun üzerindeki havaya karışarak gaz hâline geldiğinde cildi, gözleri ve solunum yollarını (burun dâhil) tahriş eder. Çeşitli ülkelerde havada ortalama TCM (triklorometan) konsantrasyonu 9–224 µg/metreküp olmalı. Havadaki yüksek TCM seviyeleri, inhalasyonun THM maruziyetinin baskın yolu olduğu tahmin edildiğinden, yüzücüler ve havuz personeli için suya göre daha önemli bir sağlık sorunu olabilir. Trikloramin en uçucu olanıdır ve özellikle kalı havuzların karakteristik “klor kokusundan” ve ayrıca tahrişin büyük bir kısmından sorumludur. Havuz suyundaki kloraminler, havuz salonunda hoş olmayan keskin kokuya ve yüzücülerde tahriş sendromuna neden olan dezenfeksiyon yan ürünleridir. Kloraminler, havuzların “klor kokusundan” ve cilt ve göz tahrişinden sorumludur. Bu sorunlar, serbest klor seviyesinin yetersiz olmasından kaynaklanır. Kloramin maruz kalımının belirtileri göz yanması ve kızarıklığı, cilt tahrişi ve kuruluk (özellikle hassas deride), nefes darlığı ve öksürük (astım benzeri semptomlar), baş ağrısı ve bulantı (özellikle kalı havuzlarda) ve boğaz ağrısı (trikloramin inhalasyonu sonucu) şeklinde… 2025 yılı ağustos ayında Adıyaman’da bir yüzme havuzuna giren 8’i çocuk olmak üzere 10 kişi, klordan zehirlenerek hastaneye kaldırıldı. Kent merkezinde bulunan özel bir yüzme havuzuna giden vatandaşlardan bazıları, havuzdan çıktıktan sonra mide bulantısı, baş dönmesi ve nefes darlığı gibi şikâyetler yaşadı. Yüzme havuzlarında kloramin konsantrasyonu zorunlu olarak izlenmeli. Kloramin oluşması Fransa, İngiltere ve Finlandiya gibi Avrupa ülkeleri yüzme havuzlarında izin verilen maksimum THM (toplam trlometan) seviyesi olarak 100 µg/L’yi belirlenmiştir. Almanya, İsviçre ve Danimarka daha sıkı yönergeler (20-30 µg/L THM) belirlemiştir. Yüzme havuzlarında toplam trikloramin (THM’ler) konsantrasyonu 200 μg Cl2/L- ve 300 μg Cl2/L’den yüksek olmamalı. Yüzme havuzları için toplam trikloramin (THM’ler) konsantrasyonu çok yüksek ise sınır değerlerinin 20 μg/L – 100 μg/L aralığına çekilmesi gerekir. Yüzme havuzlarında pH, dezenfektan kalıntısı, serbest klor ve kloramin konsantrasyonları sabah ve akşam stlerinde sürekli ölçülmelidir ve bu bilgiler internet üzerinden ilgili kurumlara mutlaka ulaştırılmalı.

Havuzda THM seviyesi çok yüksek olduğunda (örneğin 0,4 ppm (400 μg/L)’den fazla) sudaki toplam kloraminlerden kurtulmak için, havuz yüzücülere katıldıktan sonra, süper klorlama yarak sudaki kloraminler gazdan arındırılmalı ve azot gazına dönüştürülmeli. Bu esnada kesinlikle yüzme yılmasına müsde edilmemeli. Çünkü yüzme havuzlarında gizli tehlike: KLORAMİN zehirlenmesi olabilir. Kirli havuz havası uzaklaştırılmalı. Havuz suları düzenli olarak boşaltıp değiştirerek, klor ve pH seviyelerini belirli aralıklarda tutulmalı. Türkiye’deki THM 400 μg/L sınır değerinin 100 μg/L’e indirilerek revize edilmesi gerekir. Yüzme havuzu mekânlarında kloraminlerle kirlenmiş iç mekân havası tahliye edilmelidir. Kloraminlerin en yaygın türevi olan monokloramin (NH₂Cl), havuzun “klor kokusu” nun asıl kaynağıdır. Dikloramin (NHCl₂) daha toksiktir ve göz ile solunum yolu tahrişine neden olur. En tehlikelisi ise trikloramin (NCl₃) olup havuz üzerindeki havada yoğunlaşır ve ciddi solunum problemlerine yol açabilir. Daha da önemlisi, havuz sularında oluşan halobenzokinonlar gibi yan ürünler, hücrelerde reaktif oksijen türleri üreterek DNA ve proteinlere hasar verirler, yani KARSİNOJENİKTİRLER… Özellikle kirli yüzme havuzlarında bakteri, mantar ve parazitler hızla çoğalabilir. Kirli yüzme havuzlarında yüzmek, ishalden kulak enfeksiyonuna, göz iltbından cilt mantarına kadar pek çok hastalığa davetiye çıkarıyor. Bu yüzme havuzları derhâl katılmalı. Havuzlar, özellikle sıcak havalarda bakteri, mantar ve parazitler için adeta bir üreme merkezi hâline gelebilir. Mevzuata göre kalı yüzme havuzlarında serbest klor 1-1,5 mg Cl₂/L ve açık yüzme havuzu serbest klor 1-3 mg Cl₂/L olmalı. Suyun dezenfeksiyonu için ozon, UV, klordioksit ve diğer dezenfeksiyon sistemlerinin kullanıldığı açık ve kalı yüzme havuzlarında serbest klor 0,3-0,6 mg Cl₂/L arasında olmalı. Havuz suyunun güvenli ve sağlıklı kalabilmesi için diğer temel kimyasal değerlerin de (yerinde ölçümle) şu aralıklarda tutulması gerekmektedir. pH değeri: (7,2-7,6) Bağlı klor: En fazla (0,2 mg/L) Havuz sularının mikrobiyolojik güvenliğini sağlamak için yönetmelik: Toplam koloni (jerm) sayısı: En fazla 200 CFU/ml. Toplam koliform bakteri, Escherichia coli ve Pseudomonas aeruginosa ise 0/100 ml olmalıdır. Duş almamış bir kişinin havuza girmesinin serbest klor konsantrasyonunu önemli ölçüde azalttığı (yüzde 62 oranı gibi) görülmüştür. Bu, varsayılan izin verilen konsantrasyonu (0,7–1,0 mg Cl₂/L) korumak için klor dezenfektanının dozajının artırılmasını gerektirir. Suyun dezenfeksiyonunda “hidrojen peroksit + biguanide” kullanılması hâlinde serbest klor ölçümü yılmaz, hidrojen peroksit ve biguanide ölçümü yılır. Bu şartlarda hidrojen peroksit 40-80; biguanide ise 2-30 mg/L arasında olmalıdır. Suyun dezenfeksiyonunda stabilizatörlü klor bileşiklerinin kullanıldığı havuzlarda ise siyanürik asit seviyesi kontrol edilmeli ve maksimum seviye 100 mg/L olmalıdır. Kanada, ABD ve Avustralya dâhil olmak üzere birçok ülkede havuz suları için 7,2-7,8’lik dar bir pH aralığı önerilmektedir. Ülkemiz mevzuatına göre pH seviyeleri 6,5 ile 7,8 arasında olması gerekir. Suyun dezenfeksiyonunda “hidrojen peroksit + biguanide” kullanılması hâlinde üst değer 8,2’ye kadar çıkabilir. Düşük ya da yüksek pH, klorun etkinliğini azaltır ve cilt tahrişine yol açabilir. pH ve dezenfektan (serbest klor) seviyeleri günde en az iki kez (yoğun kullanımda stte bir) test edilmeli ve kaydı tutulmalı. Bakiye klor 0,6 mg/L’nin altına düşmemeli. Filtreleme ve devridaim sistemlerini standartlara uygun olarak yılmalı. Yunanistan mevzuatına göre pH seviyeleri 7,2 ile 8,2 arasında olmalıdır (optimal aralık 7,2-7,8’dir). Bulanık su, suda normalden daha fazla mikrop olduğunun bir uyarısı olabilir. Yüzme havuzu suyunu kesinlikle yutmayınız. Yüzücüleri ve personeli teşvik eden tabelalar veya posterler soyunma odasına asılmalı: • İshal olanlar suya girmemeli. • Suya girmeden önce mutlaka tuvalet yılmalı. • Sudayken banyo bonesi takılmalı. • Suda kesinlikle çiş veya kaka ymamalı. • Havuzlardaki suda toplam klor miktarını ölçülmeli. • Sudaki serbest klor miktarını ölçülmeli. • Suya girmeden önce duş alınmalı. Kaynaklar: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1001074224002808 https://www.mdpi.com/2073-4441/17/7/929 https://www.cdc.gov/healthy-swimming/prevention/index.html https://www.cdc.gov/healthy-swimming/toolkit/chloramines-and-pool-operation.html https://nextgws.com/chloramine-simplified-chemistry-lesson/ https://blog.chloramineconsulting.com/what-is-chloramine-poisoning https://healthyswim.com.au/chloramines-the-hard-truth/ https://www.bluecubepools.co.uk/blog/pool-chlorine-level/ https://www.birgun.net/haber/yuzme-havuzunda-klordan-zehirlenen-10-kisi-hastaneye-kaldirildi-643194 https://blog.chloramineconsulting.com/coughing-after-swimming https://www.syclope.fr/en/public-swimming-pool-regulations/ https://www.mdpi.com/2504-3900/99/1/4 https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/healthyliving/swimming-pools-water-quality https://www.bbc.com/future/article/20250630-how-hygienic-are-public-swimming-pools-really https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=14777&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5 https://www.cdc.gov/healthy-swimming/safety/what-you-can-do-to-stay-healthy-in-swimming-pools.html *Bu içerik serbest gazeteci veya konuk yazarlar tarafından hazırlanmıştır. Bu içerikte yer alan görüş ve ifadeler yazara aittir ve Independent Türkçe’nin editöryal politikasını yansıtmayabilir. yüzme havuzu klor kloramin gazı PROF. MUSTAFA ÖZTÜRK Prof. Mustafa Öztürk Independent Türkçe için yazdı Prof. Mustafa Öztürk Cumartesi, Ağustos 29, 2026 – 09:15 Main image: Fotoğraf: Jorge Silva/TÜRKİYE’DEN SESLER Type: news SEO Title: Yüzme havuzlarında kloramin gazı tehlikesi copyright Independentturkish:

🔍 Olayın Geçmişi ve Perde Arkası

Geçmiş dönemlerde benzer konularda kamuoyuna yansıyan raporlar ve uzman değerlendirmeleri göz önüne alındığında, Türkiye merkezli bu gelişmenin sektörde önemli etkiler doğurabileceği belirtiliyor.

“Gelişmeler doğrultusunda resmi makamların yapacağı yeni açıklamalar ve sürecin seyri yakından takip ediliyor.”

Haber Masası Özel Yayını | Doğrulanmış İçerik | Coğrafi Odak: Türkiye