📝 575 kelime
🕐 Son Güncelleme: 00:58
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Suriye‘nin doğusunda yer alan stratejik öneme sahip Deyrizor ilinde, devrik Beşar Esad rejimine ait gizli bir nükleer reaktör inşa edildiğini tüm dünyaya duyurdu. Küresel güvenlik dengelerini sarsacak bu kritik gelişme, uluslararası kamuoyunda ve diplomatik çevrelerde büyük bir endişe yarattı. Bölgedeki gelişmeler, özellikle Küresel Piyasalar Ortadoğu Krizi ve ABD Verileriyle Yükselişte haberinde de vurgulandığı gibi, Ortadoğu’daki hassas dengeleri doğrudan etkileyebilecek potansiyele sahip bulunuyor.
Associated Press ajansının ulaştığı ve UAEA tarafından üye devletlere resmi olarak dağıtılan gizli rapora göre, uluslararası denetçiler geçtiğimiz ay Suriye genelindeki çeşitli hassas sahalarda kapsamlı doğrulama ve inceleme faaliyetleri gerçekleştirdi. Gerçekleştirilen bu saha ziyaretleri neticesinde, devrik Esad rejiminin uluslararası nükleer anlaşmalar ve taahhütler hilafına, nükleer maddeleri, gizli tesisleri ve bu alandaki askeri-endüstriyel faaliyetleri uzun yıllar boyunca uluslararası ajanslardan sistemli bir şekilde gizlediği netlik kazandı.
Deyrizor’da Gizli Nükleer Faaliyetler ve Altyapı
UAEA müfettişlerinin 29 Ağustos tarihinde Deyrizor bölgesinde gerçekleştirdiği saha denetimlerinde, bölgede tespit edilen gelişmiş soğutma altyapısının doğrudan gizli bir nükleer reaktör yapısıyla birebir uyumlu olduğu kesin olarak doğrulandı. Yapılan detaylı teknik incelemeler sonucunda, Deyrizor’daki ana reaktörle doğrudan bağlantılı olduğu belirlenen üç ayrı stratejik saha saptandı. Bu sahalardan birinin uranyum dönüştürme ve nükleer yakıt üretimi faaliyetleri için tasarlandığı, diğerinin ise nükleer inşaat malzemelerinin geçici olarak depolanması amacıyla kullanıldığı tespit edildi.
Üçüncü sahanın ise hem Deyrizor’daki ana tesise taşınan ya da buradan çıkarılan inşaat malzemelerinin lojistik üssü olarak kullanıldığı hem de gelecekte planlanan yeniden işleme faaliyetleri için hazırlık aşamasında olduğu rapor edildi. Uzmanlar, bölgede yürütülen bu gizli faaliyetlerin yıllar boyunca uluslararası denetimlerden kaçırılmasının, rejiminin nükleer silah elde etme niyetinin açık bir kanıtı olduğunu ifade ediyor.
73 Ton Doğal Uranyum Güvence Altına Alındı
Suriye dışişleri yetkililerinin geçtiğimiz haftalarda Esad rejimi döneminden kalan “birkaç ton nükleer madde” bulunduğunu açıklaması ve bu sahaların denetçilere açılmasının ardından kapsam genişletildi. UAEA, Suriye yönetiminin 17 Temmuz’da resmi bir mektupla varlığını bildirdiği bir başka kritik nükleer tesiste de incelemelerde bulundu. Bu bildirilen tesiste, kaplamalı yakıt çubukları formunda yaklaşık 73 ton doğal uranyum metali tespit edildi.
Uluslararası güvenlik standartları çerçevesinde hareket eden ajans müfettişleri, tespit edilen devasa nükleer malzemenin tamamını derhal sıkı koruma altına aldı. Uzmanlar, bu kadar yüksek miktarda doğal uranyumun nükleer yakıt döngüsünde kritik bir rol oynadığını ve kontrolsüz kalmasının nükleer silah yayılması açısından büyük bir tehdit oluşturduğunu belirtiyor. Benzer şekilde, dünyadaki teknolojik gelişmeler ve denetim mekanizmaları da yakından takip ediliyor; nitekim konunun teknolojik ve endüstriyel yansımaları NVIDIA Türkiye Gündeminde: Teknoloji Devi Neden Aratılıyor? başlığı altında da ele alınan küresel teknoloji yarışının güvenli tesisler üzerinden yürütülmesi gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor. UAEA’nın Suriye’deki nükleer faaliyetlere ilişkin yürüttüğü kapsamlı soruşturmanın önümüzdeki günlerde yeni raporlarla derinleşmesi bekleniyor.
Öte yandan, bölgedeki diplomatik ve jeopolitik hareketlilik hız kesmezken, İsrail kanadından gelen Netanyahu’dan İran Açıklaması: Rejimi Devireceğiz! şeklindeki çıkışlar da Suriye ve çevresindeki nükleer ve bölgesel risklerin ne denli büyük bir gerilim tırmandırmasına yol açabileceğini gözler önüne seriyor. Uluslararası toplum, Suriye’nin nükleer geçmişinin tamamen aydınlatılması ve tüm tehlikeli maddelerin güvenli bölgelere nakledilmesi için çağrılarını yineliyor.
ETIKETlER: Suriye, nükleer reaktör, doğal uranyum, UAEA, Deyrizor, Esad rejimi, nükleer tesis, dünya gündemi
