MSB bütçesi 5 yılda 3’e katlandı: Fonun akıbeti soru işareti

Türkiye’nin ekonomi politikasının yönünü belirleyen ve milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren yeni Orta Vadeli Program (OVP), Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz tarafından kamuoyuna duyuruldu. 2027-2029 yıllarını kapsayan programda, bütçe ödenek teklif tavanları netleşirken, en dikkat çekici kalemlerin başında savunma sanayii harcamaları yer aldı. Yıl sonunda bütçe olarak yasalaşması beklenen bu rakamlar, ülkenin kaynaklarının hangi alanlara kaydırıldığını gözler önüne serdi.

OVP verilerine göre, Millî Savunma Bakanlığına (MSB) 2027 yılı için 1 trilyon 532 milyar 647 milyon lira, yani yaklaşık 31 milyar 650 milyon dolar ödenek tavanı ayrıldı. Genel bütçe içerisindeki kamu idareleri payı yüzde 6,1 olarak gerçekleşirken, bu rakamın 2028’de 1 trilyon 799 milyar liraya, 2029 yılında ise 2 trilyon 65 milyar liraya yükselmesi planlandı. 2026 bütçesindeki 822 milyar liralık taban dikkate alındığında, MSB bütçesinin 2026’dan 2029’a kadar yüzde 151 oranında devasa bir sıçrama yapacağı netleşti.

Mal ve Hizmet Alımları Personel Giderlerini Solladı

Bütçe kalemlerindeki iç dağılım da en az toplam rakamlar kadar çarpıcı detaylar barındırıyor. MSB’nin 2027 ödenek tavanının 936 milyar liralık kısmının mal ve hizmet alım giderlerine, 501 milyar liralık kısmının ise personel giderlerine ayrıldığı görüldü. Mal ve hizmet alımları için ayrılan kaynağın personel giderlerinin neredeyse iki katına çıkması dikkat çekti. 2026 bütçesinde tam tersi bir tablo hâkimdi; personel giderlerine 395 milyar, mal ve hizmet alımlarına ise 362 milyar lira ayrılmıştı.

Uzmanlar, mal ve hizmet alımı lehine açılan bu makasın arkasında dışa bağımlı büyük savunma projelerinin yattığını belirtiyor. Nitekim Türkiye ile İngiltere arasında geçtiğimiz yıl imzalanan ve yaklaşık 5,4 sterlin (yaklaşık 350 milyar lira) değerindeki 20 adet Eurofighter savaş uçağı alım anlaşmasının bu bütçe hareketliliğinde kilit rol oynadığı ifade ediliyor. Bu durum ekonomi yönetiminin diğer sektörlerdeki kaynak kısıntılarını da tartışmaya açarken, uzmanlar iktidardan seçim öncesi sürpriz hamle niteliğindeki düzenlemelerin bütçe dengelerini nasıl etkileyeceğini yakından izliyor.

Savunma Sanayii Destekleme Fonu Neden Karanlıkta?

Cevdet Yılmaz, OVP sunumunda savunma harcamalarının yüzde 229 oranında artırıldığını vurgulayarak, "Güvenliğin olmadığı yerde ne kalkınma ne demokrasi olur" ifadelerini kullandı. Ancak Yılmaz’ın açıkladığı yüzde 229’luk artış oranı tek başına MSB bütçesiyle açıklanamıyor. Bu hesaba Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) ile birlikte Savunma Sanayii Destekleme Fonu’nun (SSDF) da dahil edildiği anlaşılıyor.

SSB’nin bütçesi 2026’ya kıyasla yüzde 39 artışla 2 milyar 158 milyon liraya çıkarılırken, yüz milyarlarca liralık vergi gelirinin aktarıldığı SSDF’deki mali tablo tam bir kara kutu olmaya devam ediyor. 1985 yılından bu yana faaliyet gösteren fonun, TSK’nin modernizasyonu için topladığı devasa kaynakların denetimi ise maddi kaynakların etkin kullanımı tartışmalarını yeniden alevlendiriyor. Sayıştay raporlarında dahi “gizlilik gerekçesiyle” detayları paylaşılmayan SSDF harcamalarının şeffaflıkten uzak olması, kamuoyunda ve muhalefette soru işaretlerini her geçen gün artırıyor.