⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 421
🕐 Son Güncelleme: 10.09.2026 15:18
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Samsun’da görev yapan Prof. Dr. Yusuf Demir, yapay zeka kullanımının çevreye ve su kaynaklarına olan gizli etkisini teorik olarak hesapladı.
- Büyük dil modelleri ve veri merkezlerinin soğutulması sırasında sarf edilen yüksek enerji, ciddi bir su ve karbon ayak izi oluşturuyor.
- Uzmanlar, yapay zekanın masum gibi görünen her sorusunun arkasında doğayı eriten devasa bir enerji tüketimi yattığına dikkat çekiyor.
Günlük hayatımızın vazgeçilmezi haline gelen dijital asistanlar ve akıllı algoritmalar, dijital dünyada devrim yaratırken doğayı adım adım eritiyor. Telefon ve bilgisayar ekranları başında sorduğumuz masum soruların arka planında dönen devasa enerji döngüsü, ilk kez bir bilim insanı tarafından rakamsal verilerle masaya yatırıldı. Samsun’da yürütülen bu çarpıcı çalışma, teknolojinin görünmeyen faturasını gözler önüne serdi.
Yapay Zekanın Görünmeyen Yüzü: Su ve Karbon Ayak İzi
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf Demir, yapay zeka uygulamalarının enerji tüketimi üzerinden oluşturduğu su ve karbon ayak izini Samsun özelinde hesapladı. Yapılan teorik hesaplamalar, dijital dünyanın fiziksel dünyayı ne kadar hızlı tükettiğini net bir şekilde ortaya koydu.
Gelişen teknolojilerle birlikte finans piyasalarından teknoloji dünyasına kadar pek çok alanda büyük değişimler yaşanıyor. Tıpkı ekonomik dalgalanmalar gibi, dijital dünyadaki her hareketin de ekosistem üzerinde doğrudan bir karşılığı bulunuyor. Prof. Dr. Demir, büyük dil modelleri ve derin öğrenme ağlarının çok yüksek miktarda enerji tükettiğine dikkat çekti.
Veri Merkezleri ve Soğutma Sistemleri Suyu Nasıl Tüketiyor?
Elektrik üretiminde kullanılan su miktarının üretim yapılan bölgeye ve enerji türüne göre değişiklik gösterdiğini belirten Prof. Dr. Yusuf Demir, su ayak izinin temel bileşenlerine vurgu yaptı. Kaynaklardan çekilen mavi su, yağış suyu anlamına gelen yeşil su ve temizlenme maliyetini temsil eden gri su unsurları bu hesaplamalarda kritik rol oynuyor.
Teknoloji devi şirketlerin devasa veri merkezleri, sunucuların aşırı ısınmasını engellemek amacıyla sürekli olarak yoğun soğutma sistemlerine ihtiyaç duyuyor. Bu süreç, hem elektrik tüketimini katlıyor hem de doğrudan su kaynaklarının tükenmesine yol açıyor. Tıpkı teknolojik cihazlarımızda yapılan devasa güncellemelerin donanım üzerindeki yükü gibi, yapay zeka altyapıları da gezegenin kaynaklarını hızla tüketiyor. Örneğin, akıllı telefon dünyasında yeni nesil sistemlerin getirdiği donanımsal değişimler nasıl yakından takip ediliyorsa (iOS 27 güncellemesi alacak modeller belli oldu! başlıklı haberimizde ele alındığı gibi), yapay zekanın ekosisteme bindirdiği yük de artık göz ardı edilemeyecek boyutlara ulaştı.
Samsun Örneği Üzerinden Çarpıcı Kıyaslama
Samsun’un 1,4 milyonluk nüfusu ve Türkiye genelindeki enerji tüketim payı üzerinden yapılan varsayımlar, sorunun yerel ölçekte bile ne kadar büyük olabileceğini gösteriyor. Termik santrallerde üretilen her 1 kilovatsaat (kWh) enerji başına harcanan litrelerce su, yapay zekaya sorulan her basit sorunun bile doğada fiziksel bir karşılığı olduğunu kanıtlıyor. Bilim insanları, kullanıcıların bu gizli faturanın farkında olması gerektiğinin altını çiziyor.
