Kentsel Dönüşümde Gizli Tehlike: Beklemenin Maliyeti Artıyor!

Türkiye’nin deprem kuşağında yer alması, eski yapı stokunun hızlıca yenilenmesini bir zorunluluk haline getiriyor. Ancak kentsel dönüşüm süreçlerinde mülk sahipleri genellikle sadece bugünkü inşaat maliyetlerine odaklanarak karar alma aşamasında tereddüt yaşıyor. Oysa uzmanlar, kentsel dönüşüm maliyeti hesaplanırken göz ardı edilen “bekleme maliyeti” gerçeğine dikkat çekiyor.

Beklemek Kazandırmıyor, Kaybettiriyor

Proje geliştiricisi ve yüksek mimar Emrullah Yedikardeş, vatandaşların “Bugün dönüşürsem ne öderim?” sorusuna kilitlendiğini, ancak asıl kritik olanın “Bir yıl daha beklersem ne öderim?” sorusu olduğunu vurguluyor. İnşaat sektöründeki dinamik fiyat hareketleri, bekleme süresinin maliyet tablosunu her geçen gün daha da ağırlaştırdığını gösteriyor.

Ekonomik istikrarsızlıklar ve malzeme fiyatlarındaki dalgalanmalar, sadece inşaat bedellerini değil, aynı zamanda geçici barınma giderlerini de doğrudan etkiliyor. Dönüşümün ertelendiği her ay, mülk sahipleri için hem inşaat bütçesinin büyümesi hem de riskli yapıda geçirilen sürenin uzaması anlamına geliyor. Bazı mülk sahipleri devletin sunduğu teşviklerden faydalanmak için TOKİ’den erken ödeme müjdesi gibi fırsatları takip etse de, genel piyasa koşulları beklemenin aleyhte işlediğini kanıtlıyor.

İki Aşamalı Maliyet Analizi Şart

Yedikardeş, kentsel dönüşüm düşünen hak sahiplerine şu tavsiyelerde bulunuyor: “Yüklenici firmadan alınan teklif, sadece o günün şartlarını yansıtır. Ancak inşaat sektörü; işçilik, malzeme ve finansman gibi değişkenlerle hareket halindedir. Karar almayı ertelediğinizde, bugünkü rakamların aynı kalacağının hiçbir garantisi yoktur.”

Özellikle uzun süre karar alamayan apartmanlarda, maliyet farkının birkaç yıl içinde ciddi boyutlara ulaştığı gözlemleniyor. Bu durum, mülk sahiplerinin bütçelerini zorlayarak süreci daha da çıkmaza sokabiliyor. Öte yandan, gayrimenkul piyasasında yaşanan diğer gelişmeleri, örneğin balık sezonu açılışı veya genel ekonomik veriler gibi takip etmek, mülk sahiplerine genel piyasa okuryazarlığı konusunda fikir verebilir.

Riskli Yapıda Zaman Aleyhe İşliyor

Kentsel dönüşümde sadece finansal değil, hayati bir risk de söz konusu. Deprem gerçeğiyle yaşayan bir ülkede, eski binada oturmaya devam etmenin maliyeti, sadece para birimiyle ölçülemeyecek kadar yüksek olabilir. Uzmanlar, finansal planlamanın doğru yapılarak bir an önce güvenli konutlara geçişin, uzun vadede en karlı yatırım olduğunu belirtiyor.

Sonuç olarak, kentsel dönüşüm sürecinde “bekle-gör” politikası, çoğu zaman daha yüksek inşaat maliyetleri ve artan enflasyonist baskı olarak geri dönüyor. Doğru zamanda, doğru finansman modelleriyle harekete geçmek, hem mülk değerini koruyor hem de güvenli bir yaşam alanı sağlıyor.