⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 364
🕐 Son Güncelleme: 03.10.2026 16:42
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- İzmir’in Tire ilçesinde yaşayan 66 yaşındaki Raife Baysal, 13 yaşından beri geleneksel urgan yapım sanatını yarım asırdır tek başına devam ettirmektedir.
- Tamamen bitki kabuğundan elde edilen doğal halatlar, tarih boyunca 1453 İstanbul’un Fethi’nden Kurtuluş Savaşı’na kadar pek çok kritik dönemde stratejik amaçlarla kullanılmıştır.
- Teknolojik gelişmelere ve fabrikasyon üretime karşı direnen Baysal, bu tarihi zanaatı çanta ve şapka gibi modern dekoratif ürünlerle günümüze uyarlamaktadır.
Türkiye’nin köklü tarihi mirasları arasında yer alan ve asırlardır nesilden nesile aktarılan geleneksel zanaatlar, teknolojinin ve fabrikasyon üretimin gölgesinde kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor. Bu zorlu ve fedakarlık gerektiren ata mesleğini canla başla ayakta tutmaya çalışan isimlerin başında ise İzmir‘in Tire ilçesinde yaşayan 66 yaşındaki Raife Baysal geliyor. Çocuk yaşta adım attığı bu yolda yarım asrı geride bırakan Baysal, 570 yıllık urgan (halat) yapım sanatının günümüzdeki son temsilcisi olarak dikkat çekiyor.
Tarihe Yön Veren Halatlar: 1453’ten Kurtuluş Savaşı’na
Urgan yapımının sıradan bir el işi olmadığını, aksine Türk tarihinin dönüm noktalarına tanıklık etmiş stratejik bir ata sanatı olduğunu vurgulayan Raife Baysal, sürecin zahmetine dikkat çekiyor. Bitki kabuklarının özenle işlenmesiyle başlayan üretim, geleneksel yöntemlerle çark başında şekilleniyor. Ürettikleri halatların tarihteki önemini şu sözlerle aktarıyor:
“Bunlar aynı zamanda 1453 yılında İstanbul’un fethinde Tire’den giden halatlardır; gemiler bu halatlarla karadan denize çekilmiştir. Kurtuluş Savaşı’nda uçak gövdesi ve kanatlarında, beyaz kağıt yapımında ve tekstilde kullanılmıştır. Atalarımız ve dedelerimiz Kurtuluş Savaşı dönemi şartlarında bu bitkinin tohumlarıyla beslenmişlerdir.”
Doğal ve Şifalı Bir Miras
Tamamen doğal malzemelerden üretilen bu özel dokumanın sağlık açısından da büyük bir değere sahip olduğu bilinmektedir. Halk arasında yayılan geleneksel inanışlara göre, urganın sarıldığı arı kovanlarında arı ölümlerinin engellendiği ve kumaş olarak giyildiğinde insan vücudunu kansere karşı koruyucu etki gösterdiği ifade ediliyor. Geleneksel imalat süreci ise en az 100 metrelik açık bir çalışma alanı gerektiriyor.
Teknolojiye Karşı Direniş: Modern Tasarımlarla Yaşıyor
Piyasayı tamamen ele geçiren ithal ve fabrikasyon ürünler nedeniyle asırlık urganın kullanım alanları daralsa da, deneyimli usta bu zanaatı geleceğe taşımakta kararlı. Üretimi günlük yaşama ve modern trendlere entegre etmek amacıyla çalışmalarını sürdüren Baysal, artık geleneksel halatları çanta, şapka gibi hediyelik ve dekoratif eşya üretiminde kullanarak sanata yepyeni bir soluk kazandırıyor. Benzer şekilde kültürel değerlerin korunması adına yürütülen Gastroantep Kültür Yolu Festivali Başladı: Lezzet ve Sanat Şöleni gibi etkinlikler de Anadolu’nun zengin mirasının yaşatılmasına büyük katkı sunuyor.
