Tibet Buzullarında 128 Bin Yıllık İklim Arşivi Bulundu

Bilim dünyası, Dünya’nın geçmişine ışık tutacak devrim niteliğinde bir keşfe imza attı. Tibet’teki Guliya Platosu’ndan çıkarılan iki buz çekirdeği, bölgedeki buzun en az 128 bin yıl öncesine uzandığını gözler önüne serdi. Bu tarihi gelişmeyle birlikte kutup bölgeleri dışındaki en eski sürekli buz kayıtlarından birinin yaşı yaklaşık 100 bin yıl geriye çekilmiş oldu.

Kuzeybatı Tibet’te konumlanan Guliya, kutup bölgeleri dışında bu kadar eski ve sürekli donmuş buz katmanlarının korunabildiği son derece nadir coğrafi noktalar arasında yer alıyor. Buzun derinliklerine hapsolan antik gazlar ve kimyasal izler, gezegenimizin geçmiş iklimine dair eşsiz detayları günümüze taşıyan doğal bir arşiv görevi görüyor. Benzer şekilde, küresel ölçekte ses getiren teknolojik ve bilimsel gelişmeler yakından takip edilirken, örneğin OpenAI’da Güvenlik Krizi: İstifa Eden İsimden Sert Uyarılar! gibi küresel gündemler de araştırmacıların odağında yer alıyor.

Kutup Dışındaki En Eski Kayıtlardan Biri

Ohio Devlet Üniversitesi’nden buzul bilimciler, 1992 ve 2015 yıllarında bölgeden çıkardıkları yaklaşık 310 metre uzunluğundaki iki buz çekirdeğini titizlikle inceledi. Buz içerisindeki oksijen izotoplarının dağılımı, çevredeki mağaralardan elde edilen sarkıt kayıtlarıyla karşılaştırıldı. Ortaya çıkan sonuç, Guliya’daki buzun en az 128 bin yıl önce oluştuğunu kesinleştirdi. Dikkat çekici bir şekilde, bu dönem modern insan türünün (Homo sapiens) Afrika dışına yayılmaya başladığı zaman aralığıyla birebir örtüşüyor.

Guliya’yı bilim dünyası için benzersiz kılan tek unsur yaşı değil. Kutup bölgeleri dışındaki dağlık alanlarda böylesine eski ve kesintisiz bir buz çekirdeği kaydı henüz başka bir coğrafyada keşfedilmedi. Örnek vermek gerekirse, Peru’daki Huascarán buzullarından elde edilen kayıtlar yaklaşık 30 bin yıl öncesine kadar uzanırken, Guliya bu sınırları zorlayarak son Buzul Çağı’nın da öncesine ulaşıyor.

41 Bin Yıllık Manyetik Değişimin İzleri Buzda Saklı

Buz çekirdekleri yalnızca sıcaklık değişimlerinin kronolojisini tutmuyor; atmosferde gerçekleşen devasa olayların kimyasal izlerini de katmanlara işliyor. Araştırmacılar, 187 metre derinlikte berilyum-10 ve klor-36 adı verilen radyoaktif izotoplarda belirgin bir artış kaydetti. Yapılan hassas tarihlendirme, bu ani sıçramanın yaklaşık 41 bin yıl önce meydana gelen Laschamp jeomanyetik olayıyla aynı döneme denk geldiğini gösterdi.

Laschamp olayı sırasında Dünya’nın manyetik alanı ciddi ölçüde zayıflamış, bunun neticesinde yeryüzüne ulaşan kozmik ışın miktarı doruk noktasına çıkmıştı. Guliya buzundaki radyoaktif izotop yoğunlaşması, bu kozmik olayın doğada bıraktığı en net kimyasal kanıtlardan biri olarak kayıtlara geçti. Bilim insanları, küresel iklim tarihindeki bu tür dönüm noktalarının izini sürerken, dönemsel krizler ve toplumsal olaylar da tıpkı bu buzulların sakladığı sırlar gibi tarihin yapraklarında yerini almaktadır; nitekim güncel siyasi ve ekonomik gelişmeler arasında yankı uyandıran 7 Ekim Sonrası Türkiye-İsrail Ticareti: Bitti mi, Rota mı Değiştirdi? analizi gibi konular da dönemin ruhunu anlamak adına büyük önem taşımaktadır.