⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 370
🕐 Son Güncelleme: 13.10.2026 12:29
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Anayasa Mahkemesi, disiplin ve ceza soruşturmaları gerekçesiyle pasaportu iptal edilen bir kamu görevlisinin açtığı davada hak ihlali kararı verdi.
- Mahkeme, söz konusu işlemin Anayasa ile korunan özel hayata saygı ve eğitim hakkını kısıtladığını hükme bağladı.
- Bu karar, idarenin keyfi pasaport kısıtlamalarına karşı emsal teşkil ederek, seyahat özgürlüğü ve eğitim hakkının korunmasına yönelik hukuki sınırları güçlendirdi.
Anayasa Mahkemesi (AYM) Genel Kurulu, idari işlemlerle vatandaşların seyahat özgürlüğünün kısıtlanmasına yönelik önemli bir emsal karara imza attı. Hakkında yürütülen disiplin ve ceza soruşturmaları bahane edilerek pasaportu iptal edilen bir kamu görevlisinin bireysel başvurusunu değerlendiren yüksek mahkeme, başvurucunun temel haklarının ihlal edildiğine hükmetti.
Eğitim ve Özel Hayat Hakkı Vurgusu
Başvuruya konu olan olayda, kamu görevlisi yurt dışında bir üniversitede doktora eğitimine başlamayı planlarken, idarenin pasaportunu iptal etmesi nedeniyle eğitim hakkından mahrum bırakıldı. AYM, 8 Ekim 2026 tarihinde Genel Kurul’da görüşülen ve 12 Ekim’de ilan edilen kararında, bu durumun Anayasa’nın 20’nci maddesinde güvence altına alınan özel hayata saygı hakkı ile 42’nci maddesinde düzenlenen eğitim hakkını doğrudan zedelediğini belirtti.
Mahkeme, pasaport kısıtlamalarının sadece anayasal sınırlar içerisinde ve hukuki bir gerekçeye dayandırılarak yapılabileceğini vurguladı. Bu gelişme, Şişli Belediyesi’ndeki kadın emekçi hak ihlalleri Meclis gündeminde yer alan tartışmalar gibi, kamu yönetiminde hak arama özgürlüğünün önemini bir kez daha ortaya koydu.
Pasaport Kanunu ve Anayasal Denetim
AYM, 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nun 22’nci ve ek 7’nci maddeleri üzerinden daha önce de benzer değerlendirmelerde bulunmuştu. Özellikle 24 Temmuz 2019 tarihli kararında, suç soruşturması bulunmayan kişilerin pasaportlarının hâkim kararı olmaksızın iptal edilmesini Anayasa’nın 23’üncü maddesine aykırı bulan mahkeme, tutarlı bir çizgi izliyor. Kasım 2024’te Resmî Gazete’de yayımlanan başka bir kararında da İçişleri Bakanlığı’nın genel güvenlik gerekçesiyle pasaport kısıtlama yetkisi sınırlandırılmıştı.
Günümüzde dijital görünürlükte yeni dönem: üretken arama motoru optimizasyonu gibi kavramlar bilgiye erişimi kolaylaştırırken, hukuki haklara erişimin de dijital çağda daha şeffaf bir şekilde yönetilmesi gerektiği görülüyor. AYM’nin bu kararı, eğitim hakkının önündeki idari engellerin kaldırılması noktasında büyük bir adım olarak değerlendiriliyor.
Hukukçular, mahkemenin bu kararının, sadece pasaport sahibi kamu görevlileri için değil, benzer idari kısıtlamalarla karşılaşan tüm vatandaşlar için bir hukuki güvence oluşturduğu görüşünde birleşiyor. İdarenin, “yurt dışına çıkışta sakınca” gibi muğlak ifadelerle seyahat özgürlüğünü kısıtlamasının artık hukuki olarak kabul edilemez olduğu bu kararla tescillenmiş oldu.
