İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki Ticari Gemi Saldırıları Arttı

Küresel ticaretin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, artan jeopolitik gerilimlerin merkezinde yer almaya devam ediyor. ABD’nin deniz ablukasına karşılık Tahran yönetimi, boğazdaki kontrolünü artırma hamlelerini sıkılaştırırken, ticari gemilere yönelik eylemler de zirve yapmış durumda. Uluslararası deniz güvenliği kaynaklarından elde edilen son verilere göre, bölgedeki ticari gemi trafiği büyük bir güvenlik riskiyle karşı karşıya bulunuyor.

Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) ve uluslararası deniz güvenliği raporlarına göre, 5 Ekim ile 12 Ekim tarihleri arasındaki bir haftalık periyotta Hürmüz Boğazı ve çevresinde en az 14 saldırı, saldırı girişimi ve engelleme vakası kaydedildi. Bölgedeki tansiyonun, savaşın başladığı döneme kıyasla tırmanışta olduğu ve sadece 12 Ekim tarihinde 6 farklı geminin hedef aldığı bildirildi.

İran Donanmasından Sıkı Denetim ve Tehdit

ABD’nin abluka politikasına karşı İran, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini kendi güvenlik kriterlerine göre yeniden şekillendiriyor. Tahran’ın onaylamadığı güzergahları kullanan ticari gemilere yönelik tehditlerini artıran İran Devrim Muhafızları Ordusu Donanması, bu hatlardan geçen deniz araçlarının doğrudan hedef alınacağını duyurdu. Yetkililer, seyrüsefer ve kimlik tespit (AIS) sistemlerini kapatarak boğazdan geçiş yapmaya çalışan tüm gemilerin “düşman” statüsünde değerlendirileceğini net bir şekilde açıkladı.

Temmuz ayından bu yana ticari gemilere yönelik eylemlerde görülen düzenli artış dikkat çekiyor. Temmuz ayında en az 12 saldırı kaydedilirken, ağustos ayında BAE’nin Füceyre ve Umman’ın Sohar açıklarında demirleyen tankerler ile LNG gemileri füze ve kamikaze insansız hava araçlarıyla (İHA) vuruldu. Eylül ayında ise tırmanan saldırılar sonucunda zarar gören veya hedef alınan gemi sayısı 18’e yükseldi.

Lojistik Taktik Değişikliği ve Yeni Stratejiler

Bölgedeki riskleri minimize etmek amacıyla eylül ayı başlarında ABD ve bölgesel müttefikleri lojistik bir taktik değişikliğine gitmişti. Dev ham petrol tankerlerinin (VLCC) doğrudan boğazdan geçiş riskini azaltmak için Körfez ülkelerinin limanlarından küçük gemilerle petrolün taşınması ve daha güvenli bölgelerde büyük tankerlere aktarılması (gemiden gemiye transfer) yöntemi benimsenmişti. Küresel piyasalardaki bu tür sermaye ve lojistik hareketlilikler yakından takip edilirken, uzmanlar enerji piyasalarındaki dalgalanmaların küresel ekonomiyi doğrudan etkilediğine dikkat çekiyor.

Öte yandan, enerji piyasaları ve uluslararası ticaret zincirindeki bu kırılganlıklar devlet politikalarını da şekillendiriyor. Ülkeler enerji arz güvenliğini sağlamak için stratejik hamleler yaparken, yerli endüstrilerin desteklenmesi ve ekonomik bağımsızlık projeleri de hız kazanıyor. Örneğin, Türkiye’de sağlık endüstrisinde yerlileşme hedefi gibi kritik sektörel adımlar atılırken, uluslararası arenadaki bu tür krizlerin tedarik zincirlerine etkileri ekonomi yönetimleri tarafından titizlikle izleniyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu ise ABD koordinesinde yürütülen küçük gemi trafiğini ve “gemiden gemiye” aktarma operasyonlarını “yasa dışı petrol kaçakçılığı ve ablukayı delme girişimi” olarak nitelendirerek Basra Körfezi’ndeki ikmal gemilerini denetim altında tutmaya devam ediyor. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’ndaki bu seyrüsefer krizinin küresel petrol fiyatları ve deniz ticareti üzerinde uzun vadeli baskı yaratabileceği uyarısında bulunuyor.