Doğu Akdeniz’deki Elektrik Hattı Projesinde Yeni İzin Süreci

Doğu Akdeniz’in tabanına döşenmesi planlanan ve Avrupa kıtasını önce Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ne (GKRY), ardından da İsrail’e bağlamayı hedefleyen dev elektrik hattı projesinde kritik bir izin süreci resmen başladı. Bölgedeki enerji hatları dengesini değiştirebilecek bu hamle, uluslararası kamuoyunun ve diplomasi çevrelerinin yakın takibinde bulunuyor.

Avrupa Birliği tarafından desteklenen ancak Türkiye’nin haklı itirazları ve jeopolitik dengeler nedeniyle ilerleyişi yavaşlayan Büyük Deniz Enterkonnektörü (GSI) projesinde yeni bir evreye geçildi. Projenin kablo yüklenicisi konumundaki Fransız Nexans firması, deniz tabanı araştırmalarını yeniden başlatmak üzere Yunan makamlarına resmi ruhsat başvurusunda bulundu.

Yunanistan’dan ve Uluslararası Cepheden Açıklamalar

Reuters ajansının aktardığı bilgilere göre, Atina’da basın mensuplarına açıklamalarda bulunan Yunanistan Hükümet Sözcüsü Pavlos Marinakis, projenin hayata geçmesi açısından belirleyici nitelik taşıyan bu başvurunun GSI adına iletildiğini doğruladı. Yunanistan’ın elektrik iletim şebekesi operatörü IPTO tarafından geliştirilen 1,9 milyar avro (2,13 milyar dolar) değerindeki hat, planlanan güzergahın tartışmalı deniz yetki alanlarıyla kesişmesi sebebiyle uzun süredir Ankara ile Atina arasında anlaşmazlık konusu olmayı sürdürüyor.

Deniz tabanı tarama faaliyetlerinin bir Fransız gemisiyle gerçekleştirileceğini belirten Marinakis, çalışmaların Yunan deniz yetki alanlarında araştırmalara onay veren bakanlıklar arası komite ile Yunan Sahil Güvenliği’nin izninin ardından başlayacağını kaydetti. Projenin uygulanmasına yönelik temaslara da değinen Sözcü Marinakis, “Proje uygulamasına ilişkin olarak Yunanistan, doğal muhatapları olan Fransa ve GKRY haricinde hiçbir devletin makamlarıyla bir düzenleme yapmamıştır” ifadelerini kullandı. Bu süreçte küresel ticaret ve ekonomik denklemler de enerji projelerinin maliyet ve finansman boyutunu doğrudan etkiliyor.

Ankara’nın Tutumu ve Jeopolitik Hassasiyetler

Yunanistan, kablo güzergahını kesinleştirmek amacıyla deniz tabanı araştırmalarına kısa süre içinde yeniden başlamayı hedeflerken, Türkiye ise hattın 2019 yılında Libya ile imzalanan deniz yetki alanları mutabakatı kapsamındaki sahadan geçtiğini güçlü bir şekilde vurguluyor. Ankara, Atina’nın geçerliliğini tanımadığı söz konusu mutabakat uyarınca bu sularda yürütülecek faaliyetler için iki ülke arasında önceden koordinasyon kurulması gerektiğini savunuyor. Benzer uluslararası anlaşmazlıklar ve bölgesel hak arayışları, tıpkı bölgedeki diğer kriz noktalarında olduğu gibi diplomatik tansiyonu artırıyor.

Bölgedeki jeopolitik gerilimlerin gölgesinde ilerleyen projeye ABD yönetiminden de açık destek geldi. Geçen hafta Atina’yı ziyaret eden ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Rusya’nın Ukrayna’da sürdürdüğü savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki durum sebebiyle enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinin zorunlu hale geldiğine dikkati çekerek, ülkesinin bu girişime “büyük bir kararlılıkla bağlı olduğunu” dile getirdi. Rubio ayrıca, projenin önündeki olası engelleri kaldırmak amacıyla Washington’ın diplomasi olanaklarını devreye sokacağını açıkladı.

Daha önce Türkiye, Yunanistan ile GKRY’nin ortak elektrik hattı projesinde Atina yönetimine ve sahada görev alan Fransız şirketlerine kapıyı kapatmıştı. Türk yetkililer, Ankara’nın uluslararası enerji hatlarına peşinen karşı çıkmadığını ancak deniz yetki alanlarının çiğnenmesine göz yummayacağını her fırsatta dile getiriyor.