Rusya, Beş Avrupa Şirketinin Varlıklarına El Koydu

Moskova, Rusya yönetiminden yabancı sermayeli şirketlere yönelik yeni bir hamle geldi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ülkedeki faaliyetlerine devam eden ve toplam yıllık gelirleri 50 milyar rubleyi (532 milyon euro) aşan beş Avrupalı şirketin varlıklarına zorunlu olarak el konulmasını öngören kararnameyi imzaladı. Atılan bu adım, uluslararası ticaret ve yatırım hukukunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi.

İmzalanan son kararnameyle birlikte, Şubat 2026 tarihinde tescil edilen Centre Capital adlı yönetim şirketi, ilgili varlıkların geçici kontrolünü devraldı. Şirketin genel müdürlüğü görevine ise Zabaykalski bölge valisinin eski idari işler sorumlusu Marat Mirhaydarov getirildi. Mirhaydarov’un, ülkenin Ukrayna’da sürdürdüğü askeri operasyonlarda yaralanmasının ardından 2024 yılında görevinden ayrıldığı biliniyor.

Hangi Şirketler Hedef Alındı?

Kararname kapsamına alınan kurumlar arasında küresel ölçekte faaliyet gösteren kritik üretim tesisleri bulunuyor. Zemin kaplama satışlarında dünya üçüncüsü ve vinil zemin kaplamalarında pazar lideri olan Fransız Tarkett firması bunlardan biri. Şirket, dünya genelindeki 34 üretim tesisinden ikisini Rusya’da tutmaya devam ediyor ve ülkenin bütçesine vergi ödüyordu.

Yeni düzenleme aynı zamanda daha önce İrlandalı Smurfit Kappa’ya bağlı olan kâğıt ambalaj üreticisi Kappa Rus’u, Belçikalı Ontex grubuna bağlı hijyen ürünleri üreticisi Ontex RU’yu, ABD merkezli Sonoco Products Company’ye bağlı metal ambalaj üreticisi Eviosys Packaging Kuban’ı ve Alman plastik üreticisi Menshen’e ait Menshen Packaging CIS’i de kapsıyor. Adı geçen beş şirketin tamamı, Şubat 2022’deki çatışmaların başlangıcından bu yana Rusya pazarındaki operasyonlarını sürdürüyordu.

Geçmişteki Benzer Uygulamalar ve Küresel Tepkiler

Bu karar, eylül ayında atılan benzer adımların bir devamı niteliğinde değerlendiriliyor. Putin döneminde daha önce İsviçreli gıda devi Nestlé, Alman hipermarket zinciri Metro, Fransız perakendeci Auchan ve yapı market zinciri Leroy Merlin’in Rusya’daki varlıkları da benzer şekilde geçici yönetime devredilmişti. Bu süreçte uzmanlar, yaşanan ekonomik gelişmelerin tıpkı Grönland Parlamentosundan Derin Deniz Madenciliğine Geçici Yasak Kararı gibi küresel ölçekte köklü stratejik değişimlere yol açtığını vurguluyor.

Nisan 2023’te imzalanan başkanlık kararnamesi, yabancı şirketlerin Rusya’daki varlıklarına el konulması için yasal bir zemin oluşturmuştu. Batılı hükümetler ve uluslararası hukuk mercileri bu hamleleri “hukuka aykırı kamulaştırma” olarak tanımlıyor. Uzmanlar, küresel piyasalardaki bu tür sarsıntıların tıpkı HSBC’den MSCI Kararı Değerlendirmesi: Piyasalara Zaman Kazandırdı haberinde olduğu gibi uluslararası ekonomik dengeleri ve yatırımcı güvenini doğrudan etkilediğini belirtiyor.

Varlıklarına el konulan şirketlerin, Rusya’nın AB üyesi ülkelerle imzaladığı ikili yatırım anlaşmaları çerçevesinde uluslararası tahkime başvurarak tazminat talep etme hakkı bulunuyor. Ancak uzmanlar, Kremlin yönetimi ve bağlantılı kuruluşlar aleyhine çıkabilecek olası kararların sahada uygulanmasının pratik olarak imkânsız olduğunu ifade ediyor.