AB’nin yeni otomotiv teşvik düzenlemesi Türk sektörü için risk taşıyor

Avrupa Birliği (AB) otomotiv sanayisine yönelik yeni bir düzenleme üzerinde çalışıyor. Fransa ve Almanya’nın öncülük ettiği bu düzenleme, Avrupa pazarındaki kamu destekleri ve teşviklerin kapsamını yeniden tanımlamayı hedefliyor. Ancak bu süreç, Türkiye’nin 30 milyar doları aşan AB ihracatı bulunan otomotiv sektörü için önemli bir rekabet riskini de beraberinde getiriyor.

Avrupa’da Yeni “Made in EU” Kapsamı

Paris ve Berlin yönetimleri, otomotiv sektöründe “Made in EU” (AB’de Üretildi) tanımını genişletme konusunda uzlaşmaya vardı. Bu düzenleme, ihaleler ve devlet desteklerinde Avrupa üretimi araçlara öncelik tanınmasını öngörüyor. Kritik nokta ise bu tanımın, 1 Ocak 2020 tarihinde AB iç pazarında bulunan ülkeleri de kapsayacak şekilde esnetilmesi. Bu formül, İngiltere’nin AB’den ayrılmasına rağmen, üretim süreçlerinin AB standartlarıyla uyumlu kalması şartıyla teşviklerden yararlanabilmesine olanak tanıyor.

Türkiye ise Gümrük Birliği üyesi olmasına rağmen, bu özel tanımın kapsamına doğrudan dahil edilmedi. Bu durum, Türkiye’de üretilen ve Avrupa pazarına sunulan araçların, İngiltere menşeli rakiplerine kıyasla teşviklerden mahrum kalma riskini ortaya çıkarıyor.

Sektörel Endişeler ve Toyota’nın Çağrısı

Türkiye’nin 2025 yılı verilerine göre toplam 41,5 milyar dolarlık otomotiv ihracatının 30,1 milyar dolarlık kısmı doğrudan AB ülkelerine yapıldı. Sektör temsilcileri, yeni kuralların mevcut haliyle kabul edilmesinin fabrikaların rekabet gücünü zayıflatabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle Renault gibi Türkiye’de büyük üretim kapasitesine sahip markaların, Fas ve Türkiye fabrikalarının da “Avrupa üretimi” kapsamında değerlendirilmesi yönündeki talepleri önem kazanıyor.

Konuyla ilgili bir açıklama yapan Japon otomotiv devi Toyota, AB’nin sadece kendi üyelerini değil, tedarik zincirinde yer alan ve güvenilir ticaret ortağı olan ülkeleri de kapsayan bir sistem oluşturması gerektiğini vurguladı. Sektördeki bu belirsizlik, yatırım kararlarını da doğrudan etkileyebilecek bir boyuta ulaştı.

Küresel Ticaret ve Stratejik Uyum

Fransa ve Almanya’nın sunduğu formül sadece İngiltere ile sınırlı değil. Düzenleme, AB’nin üçüncü ülkelere yönelik ticaret koruma önlemleriyle uyum sağlanmasını şart koşuyor. Bu durum, özellikle Çin menşeli araçların Avrupa pazarındaki yerini de etkileyecek. Türkiye’nin ise bu süreçte sürdürülebilirlik ve üretim standartları konusunda AB ile daha derin bir entegrasyonu hedeflemesi gerektiği ifade ediliyor. İktisadi Kalkınma Vakfı verilerine göre, parçaların Avrupa menşeli kabul edilmesi bile araçların Türkiye’de monte edilmesi nedeniyle bazı yasal engellere takılabiliyor.

Öte yandan, Türkiye’nin sanayi gücü sadece otomotiv ile sınırlı kalmıyor; teknolojik altyapı ve üretim kalitesiyle küresel pazarlarda yerini korumaya devam ediyor. Ancak, devlet destekli teşvik mekanizmalarında dışarıda kalmak, Türk otomotiv sanayisinin uzun vadeli hedefleri için aşılması gereken en büyük engel olarak görülüyor.