İstanbul’da Sel Riski Altındaki 10 İlçe Açıklandı: Uzmandan Kritik Uyarı

İstanbul’da geçtiğimiz haftalarda meydana gelen ve can ile mal kayıplarına yol açan şiddetli sağanak yağışların ardından kentin afet direnci yeniden tartışmaya açıldı. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Afet Yönetimi Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ömer Ekmekcioğlu, yapay zeka destekli sel risk haritası verilerini paylaşarak benzer şiddetteki yağışların tekrarlanması halinde kentin her iki yakasında yüksek risk barındıran 10 ilçeyi açıkladı.

Kente düşen rekor yağış miktarlarını değerlendiren bilim insanları, afetin tek sebebinin mevsimsel yağışlar olmadığını vurguluyor. Sağanak yağışların temel tetikleyici Unsur olduğunu belirten uzmanlar, kontsrolsüz şehirleşme, yoğun betonlaşma ve geçirimsiz yüzeylerin artmasının doğal drenaj sistemlerini tamamen bozduğuna dikkat çekiyor.

Betonlaşma ve Yetersiz Drenaj Afet Riskini Tırmandırıyor

Metropol genelinde artan yapılaşmanın suyun toprakla buluşmasını engellediğini ifade eden Doç. Dr. Ömer Ekmekcioğlu, aynı miktardaki yağışın havzanın kentleşme durumuna göre çok farklı sonuçlar doğurduğunu belirtti. Özellikle Cendere Vadisi çevresindeki sanayi, ticaret ve ulaşım altyapısının suyun doğal akış koridorlarını değiştirdiğine işaret eden Ekmekcioğlu, dik yamaçlardan inen suların dere vadilerinde birikerek yüksek hızlı akışlara dönüştüğünü aktardı. Bu durum, araçların sürüklenmesine ve yapılarda ağır hasarlar oluşmasına yol açıyor.

Teknolojik imkanların afet yönetiminde kullanımının önemine dikkat çeken uzmanlar, tıpkı sosyal medyada dezenformasyonla mücadelede Fransa’daki Protestolarda Görülen Pembe Panter Görüntüsü Yapay Zeka Çıktı analizlerinde olduğu gibi, coğrafi veri analizlerinde de yapay zekanın hayati bir rol oynadığını kaydetti. İTÜ tarafından hazırlanan yapay zeka destekli sel haritasının, son yaşanan afette su baskını gerçekleşen noktalarla tam uyum gösterdiği belirlendi.

İşte İstanbul’da Tehlike Altındaki 10 İlçe ve Dere Havzaları

Uzmanlar, lokal aşırı yağışların kentin farklı noktalarında etkili olması durumunda benzer felaketlerin yaşanabileceği riskli bölgeleri hem Avrupa hem de Anadolu Yakası bazında sıraladı:

Avrupa Yakası Risk Bölgeleri

Avrupa Yakası’nda topoğrafik yapı ve dere yataklarındaki yoğunlaşma nedeniyle şu ilçeler öne çıkıyor:

• Kağıthane ve Eyüpsultan: Kağıthane Deresi ve Alibeyköy Deresi havzaları.
• Küçükçekmece, Bağcılar, Bahçelievler ve Bakırköy: Kronik taşkınlarla bilinen Ayamama Deresi güzergahı.
• Esenyurt ve Avcılar: Yoğun yapılaşmanın bulunduğu Haramidere havzası.

Anadolu Yakası Risk Bölgeleri

Anadolu Yakası’nda ise özellikle eğimli araziler ve akarsu vadileri risk taşıyor:

• Kadıköy: Kurbağalıdere havzası ve çevresi.
• Beykoz: Dar vadi tabanlarında yer alan çeşitli dere yatakları.

Sürdürülebilir Kentler İçin Acil Altyapı Revizyonu Şart

İklim değişikliğiyle birlikte küresel çapta artan aşırı hava olayları, kent altyapılarının yenilenmesini zorunlu kılıyor. Gelecekte Bakan Bayraktar: 2040 Yılında Enerjinin %70’i Yenilenebilir Olacak hedefinde olduğu gibi çevresel sürdürülebilirliğin ön plana çıktığı projelerin kent planlamasına da entegre edilmesi gerekiyor.

Diğer yandan Türkiye genelinde Türk Bilim İnsanları Tarla’da İlk Işınlama Deneyini Başarıyla Tamamladı örneğinde görülen teknolojik ve bilimsel atılımların kentsel dirençlilik alanında da uygulanması gerektiği vurgulanıyor. Uzmanlar; dere kesitlerinin acilen genişletilmesi, dere yataklarındaki usulsüz yapılaşma ve işgallerin derhal sonlandırılması ve şehir drenaj altyapısının lokal yoğun yağışları kaldırabilecek kapasiteye ulaştırılması gerektiğinin altını çiziyor.