Ahmet Taner Kışlalı’nın 27 Yıl Önceki Demokrasi Uyarıları Gün Yüzüne Çıktı

Cumhuriyetin yetiştirdiği en önemli kuramcılardan ve aydınlardan biri olan Ahmet Taner Kışlalı’nın, yıllar önce yaptığı ancak ilk kez kamuoyuyla paylaşılan konuşmaları, günümüz siyasi ve toplumsal yapısına dair çarpıcı öngörüler barındırıyor. DTCF ve ADD’nin Zonguldak ile Bolu şubelerinde gerçekleştirdiği konuşmalar, Kışlalı’nın demokrasi, laiklik ve devlet kadrolarının yapısına dair yaptığı uyarıları yeniden gündeme taşıdı.

Güç Dengesi Olmadan Demokrasi Mümkün Değil

Kışlalı, konuşmalarında demokrasinin temel taşı olarak “güç dengesi” kavramını işaret ediyor. Tek bir gücün egemen olduğu bir ortamda özgürlüklerin kısıtlanacağını belirten Kışlalı, “Demokrasinin olması için bir güç dengesinin olması gerekir. Gücün gücü dengelemediği yerde tek bir güç egemen demektir” ifadelerini kullandı. Bu denge bozulduğunda, bireylerin düşünme ve hareket etme özgürlüğünün yalnızca o hakim gücün istekleri doğrultusunda şekilleneceği uyarısında bulundu.

Eğitim sistemindeki değişimlere de dikkat çeken Kışlalı, laik eğitim kurumları ile diğer eğitim modelleri arasındaki sayısal uçurumu eleştirerek, bu durumun Atatürk ilkeleriyle bağdaşmadığını savundu. Devlet kadrolarının liyakat ve laik demokratik değerlerden uzaklaşmasının, Cumhuriyetin temel yapısına zarar vereceğini vurguladı. Siyasi yapıların ve kurumların dönüşümü, örneğin siyasi yapıların değişimi süreçlerinde görülebileceği gibi, toplumun tüm katmanlarını doğrudan etkileyen bir unsurdur.

Ahmet Taner Kışlalı Kimdir?

1939 yılında Tokat Zile’de dünyaya gelen Ahmet Taner Kışlalı, akademik kariyerini ve siyasi kimliğini başarıyla harmanlamış bir aydındı. Kabataş Erkek Lisesi’nin ardından Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitiren Kışlalı, Paris Üniversitesi’nde “Modern Türkiye’de Siyasi Güçler” üzerine doktora yaptı. 1978 yılında Bülent Ecevit hükümetinde Kültür Bakanlığı görevini yürüten Kışlalı, aynı zamanda İzmir Milletvekili olarak görev yaptı.

Kışlalı, sadece bir siyasetçi değil, aynı zamanda Kemalizmin son büyük kuramcılarından biri olarak kabul ediliyordu. Uğur Mumcu’nun katledilmesinin ardından Kemalizm’in Türkiye’nin birliğini korumadaki rolüne dair yazdığı yazılar, onun düşünsel derinliğini bir kez daha kanıtlamıştı. Toplumsal hafızada yer eden ve adli süreçlerin takibi ile gündeme gelen pek çok toplumsal olay gibi, Kışlalı’nın katledilmesi de Türkiye tarihinin en karanlık sayfalarından biri olarak kaldı.

Bir Aydınlanmacının Hazin Sonu

Yaşamı boyunca laik, demokratik ve çağdaş Türkiye idealinden ödün vermeyen Kışlalı, 13 Mayıs 1999 tarihinde bir suikast sonucu hayatını kaybetti. Yazıları nedeniyle hedef gösterilen ve fotoğrafı üzerine çarpı atılarak hedef haline getirilen usta gazeteci, arabasına yerleştirilen bombanın patlaması sonucu yaşamını yitirdi. Kışlalı’nın bugün gün yüzüne çıkan bu konuşmaları, onun “Atatürk Cumhuriyetini korumak değil, yeniden kurmak gerekir” vizyonunu bir kez daha hatırlatıyor.