Kentlerde Afet Riski Artıyor: Uzmanlardan Güvenli Yapılaşma Uyarısı

Metropol yaşamının hızla artması ve iklim değişikliğinin etkilerinin derinleşmesi, kentleri her geçen gün daha büyük bir afet tehdidiyle karşı karşıya bırakıyor. Özellikle İstanbul gibi yoğun nüfuslu bölgelerde yaşanan son sel felaketleri, şehirlerin doğal afetlere karşı dayanıklılığını ve altyapı kapasitesini yeniden tartışmaya açtı. Deprem riskiyle birlikte sel, aşırı hava olayları ve ekolojik dengenin bozulması, modern kent yaşamının en kritik güvenlik sorunları arasında yer alıyor.

İklim Krizi ve Değişen Yağış Rejimleri

İklim değişikliği, hava olaylarının karakterini kökten değiştiriyor. Uzmanlar, yağışların artık daha öngörülemez ve şiddetli bir şekilde gerçekleştiğine dikkat çekiyor. Eskiden zamana yayılarak düşen yağmurlar, günümüzde çok kısa sürelerde çok yüksek miktarlarda düşerek şehirlerin drenaj sistemlerini felç ediyor. Bu durum, ulaşım ve yaşam düzenini aniden durma noktasına getiriyor. Örneğin, hava durumundaki ani değişimlerin Bolu Dağı geçişinde sis etkisi gibi görüş mesafesini düşüren ve trafiği aksatan olaylar gibi, ani sel baskınları da kentlerde hayatı durma noktasına getirebiliyor.

Kısa Süreli Yoğun Yağışların Yarattığı Riskler

Prof. Dr. İlhan Tekeli, yaşanan sel felaketlerinin temelinde iklim krizine bağlı olarak değişen yağış miktarlarının yattığını belirtiyor. Kısa sürede düşen yoğun yağışlar, toprak emilim kapasitesini aşarak yüzey akışını hızlandırıyor. Bu durum, doğal su yollarının tıkanmasına ve kontrol edilemeyen su baskınlarına neden oluyor. Doğal su döngüsünün korunması ve Samsun Canik’teki Gölalan Şelaleleri gibi doğal su kaynaklarının ve ekosistemin korunması, su yönetim stratejilerinin bir parçası olmalıdır.

Yanlış Yapılaşma ve Planlama Hataları

Afetlerin yıkıcı boyutlara ulaşmasındaki en büyük etkenlerden biri de kentsel planlama hatalarıdır. Uzman görüşlerine göre, binaların ve sanayi tesislerinin sel güzergahları üzerine kurulması, risk faktörünü katbekat artırıyor. Güvenli yapılaşma, sadece sağlam binalar inşa etmek değil, aynı zamanda bu binaların doğru coğrafi konumlarda bulunmasını sağlamaktır.

Sürdürülebilir ve dirençli kentler oluşturmak için şu adımların atılması zorunlu görülüyor:

• Doğru Şehir Planlaması: Yerleşim alanları belirlenirken sel ve deprem risk haritaları temel alınmalıdır.
• Ekolojik Denge: Betonlaşmanın önüne geçilerek, yağmur suyunun toprağa sızmasını sağlayacak yeşil alanlar artırılmalıdır.
• Altyapı Modernizasyonu: Mevcut drenaj sistemleri, değişen iklim koşullarına ve artan yağış miktarlarına göre yeniden tasarlanmalıdır.

Sonuç olarak, kentlerin geleceği; doğayla inatlaşmak yerine, doğanın döngülerini anlayan ve bu döngülere uyumlu akıllı şehir planlaması modellerini benimsemekten geçiyor.