Polonya’da Kürtaj Hakları Kısıtlamaları Protesto Ediliyor

Polonya genelinde kadın hakları savunucuları, Avrupa’nın en katı düzenlemeleri arasında yer alan üreme hakları kısıtlamalarına karşı perşembe günü 20’den fazla şehir ve kasabada geniş katılımlı gösteriler düzenledi. Eylemciler, parlamentonun salı günü kürtaj yasalarını gevşetmeyi hedefleyen iki yasa tasarısını kabul etmesine rağmen, Başbakan Donald Tusk liderliğindeki liberal hükümeti seçim öncesi vaatlerini hayata geçirmemekle eleştirdi.

Varşova merkezli üreme hakları örgütü Abortion Dream Team’den Zofia Marcinek, atılan adımların gerçek bir reform çabasından uzak olduğunu savundu. Marcinek, hükümetin çıkarılmak istenen yasaların muhafazakâr cumhurbaşkanının vetosundan geçemeyeceğini bildiğini belirterek, bu hamlelerin gelecek yıl yapılacak parlamento seçimleri öncesinde kadınların desteğini yeniden kazanmaya yönelik “göstermelik adımlar” olduğunu ifade etti.

Parlamentonun Kabul Ettiği Yasa Tasarıları Neyi Öngörüyor?

Polonya Parlamentosu salı günü, ülkede yıllardır tartışma konusu olan kürtaj yasalarının esnetilmesi yönünde iki ayrı tasarıyı onayladı. İlk tasarı, Tusk’ın Sivil Koalisyonu (KO) ve Sol ittifakının ortak önerisiyle meclise taşındı. Bu düzenleme, kürtajın kısmen suç olmaktan çıkarılmasını ve bir kişinin operasyon geçirmesine yardım eden kişilere uygulanan cezai yaptırımların kaldırılmasını öngörüyor. Mevcut yasalara göre bu suç üç yıla kadar hapis cezasıyla karşılık bulabiliyor.

İkinci tasarı ise koalisyonun daha muhafazakâr kanadında yer alan Polonya 2050 ve Polonya Halk Partisi (PSL) tarafından hazırlandı. Bu metin, Anayasa Mahkemesinin 2020 yılında aldığı ve fetüste ciddi anomaliler tespit edilmesi durumunda dahi kürtajı yasaklayan tartışmalı kararının hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmayı amaçlıyor.

Yapılan oylamalarda ilk tasarı 217 kabul, 213 ret ve üç çekimser oyla meclisten geçerken, ikinci tasarı 233 kabul ve 203 ret oyu aldı.

Cumhurbaşkanlığı Vetosu ve Toplumsal Talepler

Kabul edilen yasal düzenlemelerin yürürlüğe girebilmesi için Cumhurbaşkanı’nın onayı gerekiyor. Ancak muhafazakâr çizgideki Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin her iki tasarısını da veto etmesine kesin gözüyle bakılıyor. Bu durum, toplumdaki huzursuzluğu ve protestoların dozunu artırıyor.

Sokaklara dökülen göstericiler sadece mevcut tasarıların yasalaşmasını değil, aynı zamanda kürtajın tamamen suç olmaktan çıkarılmasını talep ediyor. Eylemcilerin başlıca talepleri arasında gebeliğin ilk 12 haftasında yasal kürtaja kesintisiz erişim ve ertesi gün hapına tam erişim hakkı yer alıyor. Ülkedeki bu kritik gelişmeler, uluslararası kamuoyu tarafından da yakından takip ediliyor. Benzer şekilde, küresel ölçekteki ekonomik ve yapısal değişimler de ülkelerin iç politikalarını ve toplumsal dinamiklerini doğrudan etkiliyor; nitekim uzmanlar bu durumu değerlendirirken tıpkı fosil yakıtların Türkiye’ye yıllık faturası gibi büyük çaplı politik krizlerin toplumsal maliyetlerine dikkat çekiyorlar.

Öte yandan, hükümetin yasal reform süreçleri ve yargı alanındaki uluslararası tartışmalar da hız kesmeden devam ediyor. Ülke genelindeki bu sosyopolitik dönüşümler, tıpkı Adalet Bakanı Gürlek’ten yeni yargı reformu açıklaması haberinde olduğu gibi, hukuk sistemlerinin toplumsal beklentileri karşılama kapasitesini yeniden tartışmaya açıyor.