AB’de Kanada’ya Ortak Üyelik Önerisi Tartışma Yarattı

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen tarafından gündeme getirilen Kanada’ya yönelik “AB ortak üyeliği” statüsü önerisi, Avrupa Birliği (AB) içerisinde ciddi bir diplomatik krize neden oldu. Geçtiğimiz ay von der Leyen tarafından ilk kez dile getirilen bu kavram, üye devletlerin bir kısmının sert itirazlarıyla karşılaştı. Özellikle Almanya, İtalya ve Yunanistan, önerilen statünün hukuki bir zemine oturmadığını ve AB’nin dış politika dengelerini bozabileceğini savunuyor.

Hukuki Belirsizlik ve Üye Devletlerin İtirazları

Önerilen “ortak üyelik” kavramı, henüz AB hukukunda karşılığı bulunan tanımlanmış bir statü değil. Diplomatik kaynaklardan edinilen bilgilere göre, üye ülkelerin temel endişesi, bu durumun daha önce kullanılmamış bir terim olması ve AB dışındaki diğer ülkeler için de benzer beklentiler doğurma riski taşımasıdır. AB’nin küresel ölçekteki diplomatik ve insani rolleri, örneğin AB’nin Nijerya’ya gönderdiği uzman ekipler gibi somut adımlarla şekillenirken, bu yeni önerinin kurumsal yapıyı karmaşıklaştırabileceği düşünülüyor.

Beş farklı AB diplomatı, Komisyon’un bu konuyu üye devletlerle yeterince istişare etmeden gündeme getirdiğini belirtti. Diplomatlar, belirsiz bir kavramın resmi belgelere girmesinin, AB’nin karar alma mekanizmalarında boşluklar yaratabileceği konusunda uyarıda bulundu. Dünyadaki siyasi gerilimler ve uluslararası ateşkes süreçleri gibi kritik gelişmelerin yaşandığı bir dönemde, Avrupa’nın dış ilişkilerinde netlik arandığı vurgulanıyor.

Montreal Zirvesi Öncesi Diplomatik Çıkmaz

Tartışmaların merkezinde, Montreal’de gerçekleştirilmesi planlanan AB-Kanada zirvesi yer alıyor. Zirve öncesinde hazırlanması gereken ortak bildirinin taslağı, von der Leyen’in önerisi nedeniyle kilitlenmiş durumda. İlk taslaklarda Kanada ile önemli politika ve düzenleme girişimlerinde düzenli görüş alışverişi yapılması ve ortaklığın kapsamının 2027 yılında belirlenmesi öngörülüyordu. Ancak Almanya, İtalya ve Yunanistan’ın sert tepkileri üzerine taslak metinde revizyon yapılması gerekti.

“Sessiz Usul” ve Yeni Taslak Düzenlemesi

Pazartesi akşamı paylaşılan yeni taslak metinde, üye devletleri korumak adına kritik bir ifade değişikliğine gidildi. Yeni metinde, ortak üyelik fikrinin doğrudan AB’nin ortak görüşü değil, “Avrupa Komisyonu tarafından ortaya atılan bir öneri” olduğu açıkça belirtildi. Bu hamleyle, Komisyon’un önerisi ile üye devletlerin resmi politikası arasındaki çizgi netleştirilmeye çalışıldı.

Belgenin salı günü uygulanması planlanan “sessiz usul” (sessiz onay) yöntemiyle kabul edilmesi bekleniyordu. Bu yöntem, herhangi bir üye devlet itiraz etmediği sürece belgenin otomatik olarak onaylanmasını sağlıyordu. Ancak Almanya, İtalya ve Yunanistan, süre dolmadan resmi itirazlarını ileterek süreci durdurdu. Bu durum, AB içindeki lider ülkeler ile Komisyon arasındaki yetki ve strateji çatışmasının derinleştiğini gösteriyor.