Sudan’ın Faşir Kentinde HDK Kontrolünün Birinci Yılı

Sudan’da iç savaşın en kanlı duraklarından biri olan Kuzey Darfur’un başkenti Faşir, Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) tarafından ele geçirilmesinin birinci yılını geride bıraktı. 18 ay süren kuşatmanın ardından 26 Ekim 2025 tarihinde düşen kent, Sudan ordusunun bölgedeki son büyük kalesi olma özelliğini taşıyordu. Ancak şehrin kontrol değiştirmesi, bölge halkı için bitmeyen bir kabusun başlangıcı oldu.

İnsan Hakları İhlalleri ve Soykırım İddiaları

Uluslararası bağımsız kuruluşların raporları, kentin düştüğü ilk günlerde yaşanan vahşeti tüm çıplaklığıyla gözler önüne seriyor. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi, kentin kontrol altına alınmasının ardından geçen ilk 72 saatte en az 6 bin kişinin katledildiğini raporladı. Yale Üniversitesi İnsani Araştırma Laboratuvarı tarafından incelenen uydu görüntüleri, şehirdeki toplu mezar ve infaz izlerini doğrulayan kanıtlar sundu. BM Sudan için Uluslararası Bağımsız Araştırma Misyonu, HDK’nin eylemlerinin Zagava ve Fur halklarına yönelik soykırım izleri taşıdığını Şubat 2026’da tescil etti.

“Bildiğim Faşir Artık Yok”

Savaş öncesinde bir milyondan fazla insanın yaşadığı kent, bugün adeta bir hayalet şehre dönüşmüş durumda. Uluslararası Af Örgütü’nün 23 Ekim 2026 tarihli güncel raporuna göre, şehirde kalan nüfus 70 binin altına düştü. Bölgeyi terk etmek zorunda kalanlar; keyfi alıkoyma, işkence ve zorla çalıştırma gibi ağır insan hakları ihlallerine maruz kaldıklarını ifade ediyor. Yaşanan bu büyük göç dalgası ve güvenlik sorunları, tıpkı İstanbul’da çifte cinayet şüphelileri sınırda yakalandı haberinde olduğu gibi, toplumsal güvenliğin sınır ötesi bir kriz haline geldiğini kanıtlıyor.

Uluslararası Toplumun Sessizliği

Psikolog Paul Slovic’in “sayısal duyarsızlaşma” teorisi, Faşir’de yaşananların neden küresel ölçekte yeterli karşılığı bulamadığını açıklıyor. Bireysel trajediler kamuoyunda yankı uyandırırken, binlerce kurbanın olduğu büyük krizler zamanla kanıksanıyor. Bölgedeki insani durum, dünya gündeminde El Nino sona erdi ancak küresel sıcaklık artışı devam ediyor gibi çevresel faktörlerin gölgesinde kalsa da, bölgedeki krizin siyasi ve insani boyutu giderek derinleşiyor. Öte yandan, Sudan’daki çatışmaların bölgesel etkileri, İran Lideri Hamaney’den “ne savaş ne barış” durumuna son verme çağrısı gibi uluslararası diplomatik hamlelerle yakından takip ediliyor.

Gelecek Beklentisi

HDK, sivillerin güvenle geri dönebileceğini iddia etse de, bölgeden gelen tanıklıklar bu iddianın gerçeği yansıtmadığını gösteriyor. Hatim gibi hayatta kalanların anlattığı işkence hikayeleri, Faşir’in yeniden inşa edilmesi için sadece fiziksel değil, ciddi bir adalet ve güvenlik reformunun şart olduğunu ortaya koyuyor.