⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 391
🕐 Son Güncelleme: 04.11.2026 16:41
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Zonguldak’ın 176 yıllık madencilik tarihini ve zorunlu çalıştırma sistemini merkeze alan “Mükellef” belgeseli, Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Belgesel” ödülüne layık görüldü.
- Proje, Soma faciasının ardından duyulan kederle şekillenirken; 1867-1921 ile 1940-1947 yılları arasındaki zorunlu madencilik uygulamalarının köylüler üzerindeki ekonomik ve sosyal etkilerini işliyor.
- Belgesel, tarihsel bir anlatımın ötesinde günümüz madencilerinin çıkışsızlığını, işçilerin gündelik yaşamlarını, dayanışmalarını ve hayallerini sinemaseverlerle buluşturuyor.
Türkiye’nin ilk kömür havzası olan Zonguldak, köklü ve bir o kadar da sancılı tarihini beyaz perdeye taşıyan bir yapımla gündemde. 176 yıllık madencilik tarihinden bugüne kalan izlerin peşine düşen “Mükellef” belgeseli, Altın Portakal Film Festivali’nde “En İyi Belgesel” ödülünü kazandı. Zorunlu çalıştırma yasalarından 1991 Büyük Madenci Yürüyüşü’ne, terk edilmiş işçi kasabalarından yeraltındaki zorlu çalışma koşullarına kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan yapım, ocaktan sofraya uzanan bir dayanışma ve mücadele hikayesini aktarıyor.
Soma Faciasının Ardından Başlayan Bir Yolculuk
Belgeselin doğuş hikayesi, Soma faciası sonrasında yaşanan derin toplumsal kedere dayanıyor. Yapımcılar, bu acıyı işçiler adına sanatsal bir ifadeye dönüştürmek amacıyla yola çıktıklarını belirtiyor. Zonguldak’ın kasvetli yapısını ve madencilerin yeraltındaki soluksuz mücadelesini yansıtan bu süreç, aynı zamanda bölge halkının geçmişten bu yana taşıdığı yükleri gözler önüne seriyor. Öte yandan, Türkiye genelinde ekolojik ve toplumsal belleği ilgilendiren Doğal Koruma Alanlarında HES ve RES Projelerinin Önü Açıldı gelişmeleri gibi yerel hafızayı koruma çabaları da günümüzde büyük önem taşımaya devam ediyor.
Mükellefiyet Sisteminin Ağır Mirası
Film adını, Türkiye tarihinin en ağır sosyal yaralarından biri olan ve 1867-1921 ile 1940-1947 yılları arasında uygulanan “Mükellefiyet” sisteminden alıyor. Bu sistem gereği, madenlerde çalışmaya razı olmayan Zonguldak köylüsü erkekler, askerlik hizmeti yerine yer altında çalışmaya mahkûm ediliyordu. Zorunlu çalışma koşulları, bölge halkını fiziksel olarak yıpratırken, aynı zamanda köylüyü tamamen madene ve tefecilere bağımlı hale getirdi. Kadınlar toprak başında kalırken, aileler vergi yükü altında ezilerek mülksüzleşti.
Tarihsel Süreçten Günümüz Madenciliğine
Belgesel, sadece tarihi olayları kronolojik olarak aktarmakla kalmıyor; o dönemin bıraktığı ağır mirasın bugünkü madencilerin çıkışsızlığıyla nasıl bağdaştığını inceliyor. Madencilerin tehlikelerinden ziyade şakalarını, yorgunluklarını, korkularını ve hayallerini merkeze alan yapım, izleyicilere insani bir portre sunuyor. Benzer şekilde, toplumsal duyarlılık gerektiren Eğitim Sen’den Gözaltına Alınan Emek Gençliği Üyeleri İçin Serbest Bırakma Çağrısı gibi hak arama mücadeleleri de belgeselin işlediği dayanışma temasıyla paralellik gösteriyor.
İki yıl önce Zonguldak havzasında senaryo araştırmalarıyla başlayan süreç, sendikacılar, mühendisler ve terk edilmiş maden sahalarında yapılan çekimlerle olgunlaştı. “Mükellef”, madenden başka bir varoluş alanı tanınmayan Zonguldak işçisinin sesini sinema yoluyla tüm Türkiye’ye duyurmayı başarıyor.
