Avrupa’da Tropikal Hastalık Tehdidi: Sivrisinekler İlerliyor

İklim değişikliği ve küresel ısınmanın etkileri, Avrupa’nın kuzey bölgelerinde daha önce görülmemiş halk sağlığı tehditlerini beraberinde getiriyor. Geleneksel olarak tropikal bölgelerde görülen dang humması, Zika ve chikungunya gibi tehlikeli virüsler, taşıyıcı vektörler aracılığıyla artık Avrupa kıtasında kalıcı hale gelme riskiyle karşı karşıya. Bu tehdidin en önemli taşıyıcısı olan Asya kaplan sivrisineği, sıcaklıkların artmasıyla birlikte her geçen yıl daha kuzeye ilerliyor.

Portekiz’den Kısırlaştırılmış Sivrisinek Hamlesi

Bu doğrultuda Portekiz, başkent Lizbon’da yenilikçi bir biyolojik mücadele yöntemi başlattı. Portekizli yetkililer, eylül ayında doğaya yaklaşık 30 bin özel işlemden geçmiş erkek sivrisinek saldı. Radyasyon maruziyetiyle laboratuvarda kısırlaştırılan bu sivrisinekler, dişi sivrisineklerle çiftleşseler de yavru üretemiyorlar. Bu sayede popülasyonun doğal yollarla azaltılması hedefleniyor. Bu hamle, ülkenin virüs taşıyan istilacı türlere karşı başvurduğu ikinci büyük operasyon olarak kayıtlara geçti.

İklim Krizinin Sağlık Boyutu ve Yerel Salgınlar

Çevre epidemiyologlarının verilerine göre, her yıl artan sıcaklıklar ve değişen yağış rejimleri bu yayılımı hızlandırıyor. Örneğin, Türkiye genelinde de gözlemlenen ani hava olayları ve neme bağlı çevre değişimleri, tıpkı İstanbul’da sağanak öncesi kara bulutlar dronla kayda alındı haberi gibi, sivrisinekler için elverişli üreme alanları oluşturuyor. Uluslararası seyahatler de virüsün taşınmasını kolaylaştırıyor. Tropikal bölgelerde tatil yapıp Avrupa’ya dönen kişilerin yerel sivrisinekler tarafından ısırılması, virüsün yerel halk arasında hızla yayılmasına sebep oluyor.

Hızla Artan Vaka Sayıları Endişe Veriyor

2026 yılı ekim ayı sonu itibarıyla, İtalya’da yerel olarak bulaşan 76, Fransa’da ise 8 dang humması vakası rapor edildi. Bu veriler, bir önceki yıl olan 2025’te kaydedilen vakaların neredeyse iki katı seviyesinde. Uzmanlar, başlangıçta münferit görülen bu salgınların, iklim krizinin derinleşmesiyle birlikte Avrupa genelinde endemik (yerleşik) bir nitelik kazanmasından ciddi endişe duyuyor.

Asya kaplan sivrisineğinin her yıl ortalama 60 kilometre kuzeye ilerlediğini belirten uzmanlar, salgınların yayılma hızının ise bunun iki katına ulaştığını (yılda yaklaşık 120 kilometre) vurguluyor. Bu durum, temiz enerji yatırımları kadar ekolojik dengenin korunmasının da hayati önem taşıdığını gösteriyor. Doğa projelerinde sürdürülebilir adımlar atılması ve çevre dengesinin gözetilmesi gerekiyor; benzer hassasiyetler, yerel mahkemelerin Diyarbakır Sur’daki Zenkar-2 GES Projesine Mahkemeden Durdurma Kararı vermesinde olduğu gibi ekolojik koruma reflekslerini de tetikliyor.

Milyonlarca İnsan Risk Altında

Gelecek yıllarda milyonlarca insanın bu istilacı türlerin getireceği sağlık riskleriyle doğrudan karşı karşıya kalabileceğini belirten halk sağlığı uzmanları, sivrisineklere karşı uluslararası iş birliğinin ve yenilikçi teknolojilerin önemine dikkat çekiyor. Radyasyonla kısırlaştırma yöntemi gibi biyolojik mücadele yöntemlerinin tüm kıtada yaygınlaştırılması, gelecekteki salgınların önüne geçmek için kritik bir kalkan oluşturabilir.