Doğu Akdeniz’de Bölgesel Sahiplenme ve Deniz Yetki Alanları

Dünya hızla değişirken riskler çeşitleniyor ve alışılmış güvenlik mimarisi kökten sarsılıyor. 9. Cumhurbaşkanı merhum Süleyman Demirel’in, “Dünkü güneşle bugünkü çamaşır kurutulmaz” sözünde karşılığını bulan tarihsel bir eşikten geçiliyor. Görünür gelecekte küresel sisteme orta ölçekli devletlerin ve aralarındaki iş birliklerinin damga vuracağı netlik kazanmış durumda. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın teşvik ettiği, Dışişleri Bakanlığı’nın diplomatik, Milli Savunma Bakanlığı’nın askeri ve MİT’in istihbari açıdan tahkim ettiği “Bölgesel Sahiplenme Politikası” asrın rasyonel gerçekliğine dönüşüyor.

Uluslararası alanda benzer yaklaşımların ses bulduğu görülüyor. Kanada Başbakanı Mark Carney bile tek başına küresel sistemi değiştiremeyecek ülkelerin bir araya gelerek ciddi ekonomik ve askeri ağırlık oluşturmasını savunuyor. Bu çerçevede, Türkiye’nin güvenlik ve refah sınırları tarihi, jeopolitik ve jeostratejik bir eksende yeniden şekilleniyor. Uluslararası metinlerin çağın akılcı gereklilikleri üzerinden okunması hayati önem taşıyor.

Bölgesel İttifaklar ve Güvenlik Ekseni

Son dönemde imzalanan stratejik metinler, Türkiye’nin bölgesel rolünü perçinliyor. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın dahil olduğu Mekke Ortak Savunma Anlaşması ile savunma sanayiinde güç birliği hedefleyen Bedir İttifakı (Türkiye-Pakistan-Katar-Endonezya) ve Türkiye-Libya Deniz Yetki Alanları Belirleme Mutabakatı bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Bu adımlar, hem Türkiye’nin hak, alâka ve menfaatleri hem de bölgenin huzur ve istikrarı açısından kritik bir zemin oluşturmaktadır.

Benzer şekilde, küresel ekonomideki dalgalanmaların ve enerji hatlarının güvenliğinin tartışıldığı bu süreçte, Husilerin Suudi Arabistan’dan 51 milyar dolarlık tazminat talebi gibi bölgesel kriz başlıkları da Doğu Akdeniz ve Orta Doğu’daki güç dengelerinin ne denli kırılgan ve bir o kadar da birbirine bağlı olduğunu açıkça gözler önüne sermektedir.

Mısır ile Olası Deniz Yetki Alanı Anlaşmasının Önemi

Doğu Akdeniz denkleminde Mısır’a ayrı bir parantez açmak gerekiyor. Türkiye ile Mısır arasında Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılması ve Münhasır Ekonomik Bölge Anlaşması imzalanması durumunda, Mısır Yunanistan ile olan mevcut dokümanlarına kıyasla en az 15 bin kilometrekare ilave deniz yetki alanı kazanma potansiyeline sahiptir. Bunun temel nedeni, Yunanistan’ın Meis, Girit, Rodos ve Kerpe gibi adaların tam etkiyle kıta sahanlığı yarattığı tezinin Mısır’ın kuzey sınırlarını daraltmasıdır. Türkiye ise adaların değil, ana karaların kıyı uzunluklarının esas alınması gerektiğini savunmaktadır.

Mısır ve Libya’nın kendi aralarında çözmesi gereken bu harita detayları, Türkiye’yi de yakından ilgilendirmektedir. Çizgilerin yatay ya da dikey olması, Türkiye’nin Libya ile yaptığı mutabakatın güvenliği açısından hayati bir şamandıra gibidir. Söz konusu sahada hidrokarbon yataklarının bulunma ihtimali, Doğu Akdeniz’deki tüm jeopolitik hesapları yeniden masaya getirmektedir.

Kazan-Kazan Formülü ve Gelecek Projeksiyonu

Çetrefilli görünen bu tabloda, rasyonel akıl ve kazan-kazan ilkesine dayalı çözümler her zaman mümkündür. Türkiye’nin izlediği kararlı dış politika ve bölgesel sahiplenme vizyonu, sadece ulusal çıkarları korumakla kalmıyor, aynı zamanda Doğu Akdeniz’de kalıcı bir istikrar çizgisinin inşasına da öncülük ediyor. Bölge ülkelerinin ortak çıkarlar etrafında buluşması, emperyalist müdahaleleri boşa çıkaracak en güçlü kalkan konumundadır.