Prix Goncourt Kazanan Yazar Yapay Zeka Kullandığını Açıkladı

Fransa edebiyat dünyasının en önemli dönüm noktalarından biri olan Prix Goncourt ödülü, bu yıl teknoloji ve sanat arasındaki ince çizgiyi yeniden tartışmaya açtı. ‘L’Inconnue du quai de Javel’ adlı romanıyla ödülü kazanan yazar Philippe Jaenada, eserini oluşturma sürecinde yapay zeka araçlarından faydalandığını kamuoyuyla paylaştı. Jaenada’nın bu dürüst itirafı, edebiyat çevrelerinde hem bir yenilik hem de etik bir tartışma dalgası yarattı.

Yapay Zeka Kullanımının Üç Farklı Boyutu

Jaenada, France Inter radyosuna verdiği röportajda, ChatGPT gibi yapay zeka modellerini roman yazım sürecine üç farklı şekilde dahil ettiğini belirtti. Yazarın kullanım amaçları arasında sadece metin üretmek değil, aynı zamanda sanatsal birer tercih de bulunuyor. Jaenada’ya göre ilk kullanım, okuyucuyla bir tür zihinsel oyun oynamak amacıyla ChatGPT tarafından yazılan tek bir cümleyi romana dahil etmekti. Yazar, bu özel cümleyi yalnızca jüri üyelerine açıkladığını vurguladı.

İkinci kullanım ise bir tür hiciv amacı taşıyor. Jaenada, yapay zekanın teknik konularda verdiği “saçma” yanıtlarla alay etmek için yapay zekanın ürettiği bir metin parçasına yer verdiğini söyledi. Üçüncü ve son kullanım ise tamamen akademik ve teknik bir araştırma süreci için gerçekleştirildi. Jaenada, yapay zekayı bir film yönetmeninin kullandığı özel efektlere benzeterek, teknolojinin yok sayılmasının mümkün olmadığını ifade etti.

Edebiyat Dünyasında Çifte Standart Tartışması

Jaenada’nın bu açıklamaları, geçtiğimiz aylarda yaşanan bir olayı yeniden gündeme taşıdı. Daha önce Thélyson Orélien’in ‘C’était ça ou Mourir’ adlı eseri, yapay zeka kullanımı şüphesiyle Goncourt Akademisi tarafından uzun listeden çıkarılmıştı. Orélien, metninin yapay zeka tespit araçları tarafından “yüksek oranda yapay zeka ürünü” olarak işaretlenmesi üzerine suçlamaları “iftira” olarak nitelendirmişti. Bu durum, toplumsal bir tepki mekanizmasını tetikleyerek tıpkı İngiltere’de Türk İş İnsanlarına Yönelik Vize Politikası Tepki Çekti haberinde görülen toplumsal hassasiyetlere benzer bir tartışma ortamı oluşturdu.

Akademinin, ödülün itibarını korumak adına Orélien’in kitabını listeden çıkarması, Jaenada’nın ödülü kazanmasıyla birlikte “çifte standart” eleştirilerini beraberinde getirdi. Jaenada’nın süreci açıkça paylaşması, edebiyat dünyasında yeni bir normun oluşup oluşmayacağı sorusunu doğurdu. Bu gelişme, tıpkı Emre Belözoğlu’nun maç sonundaki sözleri gündem oldu örneğinde olduğu gibi, spor ve sanat dünyasındaki benzer tartışmalarla paralel bir şekilde geniş kitlelerce konuşulmaya başlandı.

Teknoloji ve Sanatın Geleceği

Philippe Jaenada, yapay zekanın edebiyatın bir parçası haline geldiğini savunarak, “Yapay zekanın önüne geçilebileceğini düşünmüyorum, yokmuş gibi davranamayız; onu dizginlemeyi öğrenmemiz gerekiyor” dedi. Edebiyat dünyası, yapay zekanın bir