Boris Johnson, Çerkez kökenli büyük büyükannesi Hanife Feride’yi yazdı

İngiltere’nin eski Başbakanı Boris Johnson, kökenleri Osmanlı dönemine uzanan aile geçmişi hakkında dikkat çekici açıklamalarda bulundu. Johnson, 19. yüzyılda İstanbul’da satılan Çerkez kökenli büyük büyükannesi Hanife Feride’nin yaşam öyküsünü köşe yazısına taşıyarak kamuoyuyla paylaştı. Söz konusu aile hikayesi, ilk kez 2021 yılında yayımlanan kapsamlı bir belgesel ile gün yüzüne çıkmış ve geniş yankı uyandırmıştı.

Aradan geçen beş yılın ardından yeniden İngiliz siyasetinin en çok konuşulan başlıklarından biri haline gelen olay, mevcut siyasi figürlerin sömürgecilik geçmişiyle yüzleşme çağrılarıyla tetiklendi. İngiliz basınında yer alan köle ticareti tartışmaları, geçmiş döneme ait telafiler ve olası resmi özürler üzerinden şekillenirken, bu süreçte zaman zaman Türkiye’de borçlanma eğilimleri ve arama motoru trendleri gibi ekonomik ve sosyolojik dinamiklerin yanı sıra uluslararası tarih tartışmaları da dijital mecraların gündeminde üst sıralarda yer alıyor.

Hanife Feride’nin İstanbul’a Uzanan Dramatik Yolculuğu

Kafkasya’daki savaşlardan ve Rusların Çerkezlere yönelik sürgün politikasından kaçan mülteci bir ailenin ferdi olan Hanife Feride, henüz 13 yaşındayken Karadeniz üzerinden tahta bir gemiyle İstanbul’a getirilmişti. Dönemin koşullarında Kapalıçarşı civarında gerçekleşen süreçte, zengin ve dul bir tüccar olan 43 yaşındaki Ahmed Hamdi’nin iyi kalpli annesi tarafından satın alınan Feride, evde özel bir eğitimden geçirildikten sonra ailenin oğluyla evlendirilmişti. Boris Johnson, kaleme aldığı yazısında bu dramatik ve bir o kadar da sıra dışı aile bağını tüm detaylarıyla doğruladı.

Tarihsel olayların günümüz siyasetine yansımaları dünya genelinde farklı reaksiyonlar doğurmaya devam ediyor. Benzer şekilde, geçmişteki dönemsel krizler ve toplumsal kırılmalar uluslararası ilişkilerde akademi ve basın dünyasının da odak noktasında kalmayı sürdürüyor. Örneğin, geçmişteki kritik diplomatik süreçleri mercek altına alan David Ben-Gurion’un 1956 Süveyş Krizi Gazze konuşma kayıtları yayınlandı haberi de tarihsel arşivlerin bugünkü siyasi okumalara nasıl yön verdiğini açıkça gözler önüne seriyor.

Boris Johnson’dan Tazminat ve Özür Tartışmalarına Sert Tepki

İngiliz siyasetinde sömürgecilik ve köle ticareti nedeniyle devlette resmi özür dilenmesi gerektiği yönündeki tartışmalara değinen Boris Johnson, bu tür yaklaşımları sert bir dille eleştirdi. Günümüz vergi mükelleflerinin yüzyıllar önce farklı yargı yetkileri altında gerçekleşen olaylar sebebiyle sorumlu tutulamayacağını belirten eski Başbakan, Osmanlı İstanbul’undaki dinamiklerin bugünkü Türkiye Cumhuriyeti’ne mali veya hukuki bir yükümlülük yüklememesi gerektiğini vurguladı.

Johnson’ın açıklamaları, İngiltere’de köle ticareti geçmişiyle yüzleşme politikalarını savunan kesimlerle muhafazakâr kanat arasındaki görüş ayrılıklarını bir kez daha derinleştirirken, tarihin güncel siyasi argümanlar için nasıl araçsal hale getirildiğini de gözler önüne serdi.