Fon Krizinde Son Durum: Ödemeler ve Soruşturma Süreci

Eylül ayında Borsa İstanbul’da sert düşüşlere neden olan ve piyasalarda derin bir hareketliliğe yol açan fon krizi, yargı ve finans dünyasının ana gündem maddesi olmaya devam ediyor. Hükümet, krizin etkilerini hafifletmek ve yatırımcı mağduriyetini gidermek amacıyla kapsamlı bir operasyon ve ödeme planı devreye soktu. Ekonomik süreçlerin yönetildiği kabine toplantısı dönemlerinde de yakından takip edilen süreçte, finansal piyasaların güvenliğinin tesisi için adımlar atılıyor.

Soruşturmanın Boyutu ve Tutuklamalar

Fon operasyonları kapsamında yürütülen hukuki süreçte şüpheli sayısı hızla artıyor. 9 Kasım itibarıyla yapılan açıklamalara göre, soruşturma kapsamında 460 şüpheli tespit edilirken, 118 kişi tutuklanarak cezaevine gönderildi. Soruşturmanın derinleşmesiyle birlikte, aralarında eski üst düzey bürokratların da bulunduğu kritik isimler yargı önüne çıktı.

7 Kasım tarihinde gerçekleşen operasyonlarda; eski SPK Kurul Başkan Vekili Enver Usca, Tera Holding İdari İşler Direktörü Ümit Sincanlı, BDDK Uygulama 4. Daire Başkanı Mustafa Alper Taş ve eski SPK Piyasa Gözetim ve Denetim Daire Başkanı Ercan Urkan tutuklandı. Ayrıca Bulls Yatırım Yönetim Kurulu Başkanı Kemal Akkaya ve Takasbank Genel Müdürü Yunus Arıncı da yeniden gözaltına alındı. Adalet Bakanı Akın Gürlek, tespit edilen suç yapısının hiyerarşik ve sistemli bir işbirliği içerdiğini belirterek, organizasyonel bir yapının varlığına dikkat çekti.

Yatırımcılara Yapılan Toplam Ödemeler

Krizin finansal boyutu ve yatırımcıların zararlarının tazmin edilmesi konusunda Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz önemli veriler paylaştı. 17 Eylül tarihinde 131 fonun “karantina” altına alındığını belirten Yılmaz, bu fonların toplam portföy değerinin %7’sine tekabül ettiğini ifade etti. Finansal istikrarın korunması adına İstanbul Finans Merkezi gibi yapıların denetim kapasitesinin önem kazandığı bu dönemde, ödeme süreçleri şu şekilde ilerledi:

• Olağan Tasfiye: 7 şirketten 4 tanesi tamamlanan süreçle tasfiye edildi ve 55 bin 801 yatırımcıya 55,4 milyar TL ödeme yapıldı.
• Olağanüstü Tasfiye: Tera, Pusula ve Atlas şirketlerinin bulunduğu bu süreçte toplamda 420 bin yatırımcıya 130 milyar TL tutarında ödeme gerçekleştirildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise krizin içine “ummadığı kişilerin” dahil olduğunu belirterek, yargı sürecinin kararlılıkla sürdürüldüğünü vurguladı.

Krizin Nedeni: Çapraz İşlemler ve Fiyat Manipülasyonu

Sürecin teknik arka planına bakıldığında, krizin 28 Ağustos tarihinde tetiklendiği görülüyor. Bazı şirketlere bağlı fonların, işlem hacmi oldukça düşük olan hisselerde çapraz işlemler yaparak fiyatları sekiz ay içinde %3000’den fazla artırdığı tespit edildi. Bu durumun önüne geçmek amacıyla Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), serbest fonların BIST 30 dışındaki hisselerdeki yoğunlaşmasına yönelik %5 ve toplamda %20 sınırı getirerek piyasa dengesini korumayı hedefledi.