Narenciye Üretiminde Yüzde 55 Artış Arz Fazlası Yarattı

Türkiye tarım sektörünün en önemli kalemlerinden biri olan narenciye üretiminde bu sezon yaşanan rekolte patlaması, üreticiyi zor bir duruma soktu. Normal şartlarda 4,7 milyon ton ile 5,5 milyon ton arasında değişen yıllık üretim miktarının, bu yıl yüzde 55’lik rekor bir artışla 7,3 milyon tona çıkması bekleniyor. Beklenen bu büyük bolluk, piyasada ciddi bir arz fazlası yaratırken, üreticilerin ürünlerini elden çıkarma sürecinde büyük mali sıkıntılarla karşılaşmasına yol açtı.

Mersin Üretimde ve İhracatta İlk Sırada Yer Alıyor

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Mersin Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Münir Şen, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine dikkat çekti. Mersin’in, Türkiye genelindeki narenciye üretiminin önemli bir kısmını tek başına sırtladığını belirten Şen, kentin hem üretimde hem de ihracatta lider konumda bulunduğunu ifade etti. Benzer ekonomik ve sektörel dengelerin korunması adına, ülkemizdeki diğer stratejik tarım ve hammadde hamleleri gibi Özbekistan’ın Nadir Toprak Elementleri Türkiye Desteğiyle İşlenecek projesine benzer ortak akıl ve planlama stratejilerinin tarım sektöründe de hayata geçirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

Dünya Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre Türkiye; dünya narenciye üretiminde 7’nci, Avrupa’da 2’nci ve ihracat miktarında ise dünyada 3’üncü sırada yer alıyor. Uluslararası alanda bu kadar güçlü bir konuma sahip olan Türkiye’nin, iç pazardaki bu arz fazlasını doğru yönetememesi halinde üreticilerin gelecek sezon için ekim yapamayacak duruma gelebileceği ifade ediliyor.

Ürünler Dalında Bekliyor, Maliyetler Bel Büküyor

Mevcut tablonun en acı yönü ise birçok ürünün hâlâ dalında bekliyor olması. Ürününü satabilen şanslı üreticiler ise piyasadaki yoğun rekabet ve arz fazlası nedeniyle maliyetlerinin çok altında fiyatlarla alıcı bulmak zorunda kalıyor. Düşük ürün fiyatlarına karşılık; gübre, ilaç, paketleme, işçilik, navlun ve sigorta gibi ara girdilerin yüksek kalması, çiftçinin kâr elde etmesini imkânsız hale getiriyor. Öte yandan, dönemsel olarak piyasadaki dengesizlikler sadece tarımı değil, finans piyasalarını da yakından ilgilendiriyor. Nitekim benzer ekonomik dalgalanma dönemlerinde devlet eliyle atılan adımlar arasında yer alan Hazine 18.5 Milyar Liralık Kira Sertifikası İhracı Gerçekleştirdi gibi finansal hamleler piyasalara nefes aldırırken, tarım sektöründe de benzer yapısal finansal desteklere ihtiyaç duyuluyor.

Üreticiye Acil Destek ve İhracat Çözümleri Çağrısı

Önümüzdeki 2-3 ay içerisinde yeni üretim sezonu hazırlıklarının başlayacağını hatırlatan sektör temsilcileri, devletin acil destek paketlerini devreye sokması gerektiğini savunuyor. Tarımsal kredi borçlarının faizsiz olarak ertelenmesi, sübvansiyonlu kredi limitlerinin artırılması ve vade sürelerinin uzatılması, üreticinin önümüzdeki sezona hazırlanabilmesi için hayati önem taşıyor.

İhracat cephesinde ise Rusya ve Ukrayna arasındaki devam eden savaşın deniz taşımacılığında yarattığı aksamalar ve karayolu navlun ücretlerinin yüksekliği, Türk narenciyesinin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü zayıflatıyor. Sektör paydaşları, hem iç tüketimi artıracak kampanyaların düzenlenmesini hem de ihracatçılara navlun ve lojistik desteği sağlanmasını talep ediyor.