Moldova’ya Bağlı Gagauz Özerk Yeri’nde Başkanlık ve Meclis Seçimleri

Komrat ile Kişinev arasında son yıllarda yaşanan siyasi görüş ayrılıkları ve artan gerilimlerin gölgesinde, Moldova’ya bağlı Gagauz Özerk Yeri’nde kritik bir seçim süreci başladı. Yerel saatle 07.00’de başlayan oy verme işleminin 21.00’e kadar sürmesi planlanıyor. Bölge genelinde kurulan 67 seçim merkezinde, yaklaşık 129 bin kayıtlı seçmen sandık başına gidiyor.

Moldova Merkez Seçim Komisyonu denetiminde yürütülen bu demokratik süreç, ulusal ve uluslararası alandan gelen yaklaşık 200 gözlemci tarafından yakından takip ediliyor. Seçimler, hem bölgenin idari geleceği hem de merkezi hükümetle olan ilişkilerin seyrini belirlemesi açısından büyük bir önem taşıyor.

Başkanlık Makamı İçin 8 Aday Yarışıyor

Gagauz Özerk Yeri Başkanı Yevgeniya Gutsul’un geçen yıl hapis cezasına çarptırılması ve temyiz mahkemesinin bu kararı onamasının ardından başkanlık makamı boşalmıştı. Halk Meclisinin ağustos ayında aldığı karar doğrultusunda düzenlenen erken seçimde, 5’i bağımsız ve 3’ü siyasi parti temsilcisi olmak üzere toplam 8 aday başkanlık koltuğu için kıyasıya bir yarış veriyor.

Bağımsız adaylar arasında Moldova Parlamentosu Milletvekili Aleksandr Stoyanoglo, Komrat Belediye Başkanı Sergey Anastasov, Kıpçak Belediye Başkanı Oleg Garizan, iş adamı Kornel Dudnik ve yarışın tek kadın adayı İvanna Köksal bulunuyor. Siyasi parti kontenjanından katılan isimler ise Sosyalistler Partisi’nden Fiodor Gagauz, Gagauz Halk Partisi’nden İvan Kılçık ve Yeni Tarihsel Seçenek Partisi’nden Petru Vlah olarak öne çıkıyor. Öte yandan, Moldova Cumhurbaşkanı Maya Sandu’nun kurduğu iktidardaki Eylem ve Dayanışma Partisi (PAS) bu seçimde aday çıkarmamayı tercih etti.

Adayların seçim kampanyalarında genel olarak özerkliğin anayasal çerçevede güçlendirilmesi, Kişinev yönetimi ile ilişkilerin düzeltilmesi, bölgesel ekonomik kalkınmanın hızlandırılması ve hukukun üstünlüğünün sağlanması temaları öne çıktı. Gagauz seçim yasasına göre, başkan adaylarının 35 yaşını doldurmuş olması, ülkede ikamet etmesi ve Gagauz Türkçesini iyi derecede bilmesi şartı aranıyor. Adaylardan herhangi birinin ilk turda yüzde 50’nin üzerinde oy alamaması durumunda, yarış ikinci tura kalacak.

Halk Meclisi İçin Son Tek Üyeli Seçim Sistemi

Başkanlık seçimleriyle aynı gün, özerk bölgenin yasama organı konumundaki Halk Meclisinin 35 yeni üyesi de belirleniyor. Gagauz Türkçesinde “Halk Topluşu” olarak adlandırılan meclis için 35 tek üyeli seçim bölgesinde, çoğunluğu bağımsız yaklaşık 130 aday yarışıyor. Her bölgede en çok oyu alan isim meclise girmeye hak kazanıyor.

Uluslararası ilişkiler uzmanları, bu seçimlerin bir başka özelliğinin ise son kez tek üyeli seçim bölgesi sistemiyle yapılması olduğuna dikkat çekiyor. Önümüzdeki dönemde hayata geçirilecek yeni düzenlemelerle birlikte, meclis üyelerinin belirlenmesinde siyasi partilerin aldıkları genel oy oranlarının baz alınacağı ifade ediliyor. Bu durum, benzer idari ve hukuki düzenlemeler gibi yerel yönetim mekanizmalarında yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.

Kişinev ve Komrat Hattında Siyasi Gerilim

Moldova’nın batı yanlısı Avrupa entegrasyonu politikaları ile Gagauz Özerk Yeri’ndeki geleneksel Rusya yanlısı siyasi eğilimler, son dönemde iki taraf arasındaki makası açtı. Özellikle eski Başkan Gutsul’un yasaklanan bir siyasi partinin finansman iddialarıyla 7 yıl hapis cezasına çarptırılması, krizin zirve yapmasına neden oldu. Komrat yönetimi yargı kararını tamamen “siyasi bir hamle” olarak değerlendirirken, Kişinev hükümeti sürecin tamamen hukuki çerçevede yürüdüğünü savunmaya devam ediyor. Bu atmosferde sandığa giden Gagauz halkının vereceği kararlar, bölgenin gelecek on yıllık siyasi rotasını çizecek.