Binalara Beş Yılda Bir Denetim Geliyor: 2000 Öncesi Yapılar Riskte

Türkiye genelinde yapı güvenliğini artırmak amacıyla hayata geçirilen düzenlemelere bir yenisi daha ekleniyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2021 yılından bu yana uygulanan Bina Kimlik Sertifikası sistemine entegre edilecek yeni bir denetim modelini devreye sokmaya hazırlanıyor. Planlanan bu yeni düzenleme ile birlikte ülke genelindeki yapıların periyodik olarak kontrol edilmesi ve olası kaçak müdahalelerin önüne geçilmesi hedefleniyor.

Binalarda Beş Yılda Bir Zorunlu Denetim Dönemi

Yeni yılla birlikte yürürlüğe girmesi öngörülen proje kapsamında, binalar beş yılda bir kez uzman ekipler tarafından denetlenecek. Bu zorunlu denetim sürecinde binaların kritik katlarındaki kolonların durumu ve toplam kat sayıları mevzuata uygunluk açısından tek tek incelenecek. Yapılan incelemeler neticesinde herhangi bir usulsüzlük ya da taşıyıcı sistemde tahrifat tespiti halinde, yapı denetim firmasının hazırlayacağı rapor doğrultusunda ilgili yapılar için güçlendirme veya yıkım kararı verilebilecek. Uzmanlar, bu sürecin sadece büyük tadilatları değil, aynı zamanda binalarda yapılan basit onarımları da kapsaması gerektiğinin altını çiziyor.

Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Yıldız Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Koçak, mevcut durumdaki keyfi müdahalelerin son bulacağını belirtti. Koçak, bina bittikten sonra duvar kaldırma, kolon tahrifatı veya alt katlarda dükkan açmak amacıyla taşıyıcı unsurlara zarar verme gibi uygulamaların artık tarihe karışacağını vurguladı. Benzer şekilde, ev içinde yapılacak basit duvar kırma veya tesisat onarımı gibi işlemler için dahi proje hazırlanması ve bildirim zorunluluğu getirilmesi bekleniyor.

Asıl Büyük Tehlike 2000 Yılı Öncesi Yapılarda

Yeni düzenleme temel olarak yeni ve modern apartmanları kapsasa da, inşaat mühendisliği uzmanları asıl tehlikenin 2000 yılı öncesinde inşa edilen eski yapılarda olduğuna dikkat çekiyor. Kentsel dönüşüm veya güvenlik incelemesi amacıyla harekete geçen vatandaşların, oturdukları binalara ait resmi arşiv belgelerine ve projelere ulaşmakta büyük güçlük çektiği belirtiliyor. Geçmişte yaşanan bazı yapı çökmelerinde de görüldüğü üzere, belediye arşivlerinde binaya ait orijinal projelerin bulunamaması denetim ve risk analizini neredeyse imkansız hale getiriyor.

Uzmanlar, belediyelere verilen geçmiş yıllara ait dosyalarda projelerin yer almamasının kabul edilemez bir güvenlik açığı yarattığını ifade ediyor. Vatandaşların ve yerel yönetimlerin bu konuda daha şeffaf ve kayıt altına alınmış bir sürece evrilmesi gerektiği savunuluyor. Diğer yandan, ülkemizin farklı alanlarındaki yapısal ve idari gelişmeler de yakından takip ediliyor. Örneğin, Türkiye Denizlerin 2050 Yol Haritasını Dijital İkizlerle Hazırlıyor projesi gibi teknolojik adımlar, şehircilik ve altyapı planlamalarında dijitalleşmenin ne denli hayati bir önem taşıdığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Benzer şekilde, akademik ve kamusal alanlardaki yenilikler de toplumsal hayatın her kademesinde kendini gösteriyor; nitekim eğitim ve mesleki kariyerde atılan adımlar arasında yer alan Eczacılık ve Diş Hekimliğinde Çift Ana Dal Uygulaması Başlıyor haberi de nitelikli iş gücü ve eğitim kalitesinin artırılmasına yönelik önemli gelişmelerden biri olarak kayda geçiyor.

Denetimler Yapı Stoku Güvenliğini Artıracak

Yeni denetim mekanizmasının, özellikle mühendislik hizmeti görmüş yeni yapılar üzerindeki riskleri minimize etmesi bekleniyor. Ancak 2000 öncesi binalar için özel bir kentsel dönüşüm ve tarama protokolünün acilen devreye sokulması gerektiği vurgulanıyor. Bakanlığın atacağı bu adımların, Türkiye’nin deprem gerçeğiyle mücadelesinde stratejik bir dönüm noktası olması hedefleniyor.