Boris Johnson: Büyük Ninem İstanbul’da Köle Olarak Satıldı

Eski İngiltere Başbakanı Boris Johnson, kökenleriyle ilgili dikkat çekici bir iddiada bulundu. İngiliz basınına kölelik tartışmaları kapsamında bir yazı kaleme alan Johnson, büyük büyük büyükannesinin çocuk yaşta İstanbul’da köle olarak satıldığını ifade ederek, “Biz Johnsonlar kölelikten gelen bir aileyiz” dedi.

İngiltere’de İşçi Partili Başbakan Andy Burnham’ın ülkenin geçmişteki transatlantik köle ticaretindeki rolü nedeniyle resmi bir özür dilenmesine açık olduğunu belirtmesinin ardından Muhafazakâr Partili siyasetçi Daily Mail gazetesine konuk oldu. Johnson yazısında, büyük ninesi Çerkes Hanife Feride’nin 19. yüzyılda küçük yaşta Kafkasya’dan İstanbul’a getirilerek esir pazarında satıldığını öne sürdü.

“İyi Kalpli Bir Türk Kadını Tarafından Satın Alındı”

Söz konusu küçük kızın şanslı olduğunu savunan Johnson, büyük ninesinin iyi kalpli bir Türk kadını tarafından beğenilerek satın alındığını, kendisine iyi bir eğitim verildiğini ve nihayetinde ailenin bir ferdi haline geldiğini dile getirdi. Siyasetçi bu aile hikayesi üzerinden günümüzdeki tazminat taleplerini sorguladı.

Tarihsel geçmişe yönelik mali tazminat tartışmalarına karşı çıkan Johnson, “Zaten kimden isteyeceğiz? Neden bugünün Türk vergi mükellefleri, Osmanlı İstanbul’unda tamamen farklı bir idari yapı altında yapılan şeyler için ödeme yapmak zorunda olsun?” ifadelerini kullandı. Bu bağlamda, geçmişin yükünün bugünün nesillerine yıkılamayacağını vurguladı.

Osmanlı’da 19. Yüzyılda Kölelik Var mıydı? Tarihçiler Ne Diyor?

Eski İngiltere başbakanının bu iddiaları ve soruları tarihçiler tarafından değerlendirildi. Uzmanlar, 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nda köle pazarlarının varlığını koruduğunu belirtiyor. Afrika, Kafkasya ve Karadeniz’in kuzeyinden getirilen kişilerin çeşitli ticaret ağları aracılığıyla Osmanlı topraklarına ulaştırıldığı biliniyor.

Konuyla ilgili araştırmalar yapan Dr. Hakan Erdem, Boris Johnson’ın büyük ninesinin İstanbul’da çocuk yaşta satılması hikayesinin dönemin şartları açısından oldukça tipik bir örnek teşkil ettiğini belirtti. 1846 yılına kadar İstanbul’da ve bazı diğer şehirlerde resmi esir pazarlarının faaliyet gösterdiğini hatırlatan Erdem, loncaların yanı sıra evlerinde köle ticareti yapan kişilerin de bulunduğunu ifade etti. Benzer tarihi ve kültürel araştırmalar, Belçika’da yol inşaatında ortaya çıkan 500 yıllık Orta Çağ mahallesi gibi geçmişin izlerini gün yüzüne çıkaran arkeolojik ve tarihi keşiflerin önemini bir kez daha gözler önüne seriyor. Öte yandan, uluslararası alanda geçmişin izleri sürülürken, güncel gelişmeler ve diplomatik ilişkiler de Türkiye’nin denizlerin 2050 yol haritasını dijital ikizlerle hazırlaması gibi stratejik adımlarla geleceğe taşınıyor.

Johnson’ın bahsettiği Kapalıçarşı detayının ise esir pazarının resmi olarak kapatılmasından sonraki bir döneme denk gelmesi nedeniyle istisnai olabileceği, ancak yine de bu tür münferit ticaretlerin ve yer değiştirmelerin o dönemde imkân dahilinde olduğu tarihçiler tarafından vurgulanıyor.