Köprü ve Otoyol Özelleştirmeleri Zammı Tetikleyecek mi?

Türkiye’de ekonomi ve ulaşım sektörünün en sıcak gündem maddelerinden biri haline gelen köprü ve otoyol özelleştirmeleri, yeni bir zam dalgasının kapıda olduğu yönündeki endişeleri artırdı. Stratejik öneme sahip olan ve aralarında İstanbul’un iki simgesi konumundaki Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ile 15 Temmuz Şehitler Köprüsü’nün de yer aldığı 2 köprü ve 8 otoyolun özelleştirme kapsamına alınması kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.

Devletin Yüzde 96 Kârla İşlettiği Yapılar Devrediliyor

Mevcut ekonomik dengeler ve resmi veriler üzerinden yapılan değerlendirmeler, devletin elindeki stratejik varlıkların kârlılığını gözler önüne seriyor. Konuyla ilgili resmi verileri paylaşan yetkililer, boğaz köprülerinin devlet eliyle işletildiğinde ortalama yüzde 96.75 oranında net kâr sağladığını vurguluyor. Yıllık milyonlarca dolarlık kâr getiren bu kamusal varlıkların hangi gerekçeyle devredilmek istendiği ise soru işaretleri yaratıyor. Öyle ki, köprü ve otoyol özelleştirmelerine Osmanlı malikane modeli tepkisi gibi benzer eleştiriler, sosyal politikalar ve kamusal yarar tartışmalarını alevlendirmiş durumda.

Geçiş Ücretlerinde 4-5 Kat Artış Tehlikesi

Özelleştirme sürecinin tamamlanmasıyla birlikte, Yap-İşlet-Devret (YİD) modeliyle inşa edilen ve özel sektör tarafından işletilen diğer otoyol ve köprülerin fiyat tarifelerinin baz alınabileceği ifade ediliyor. Halihazırda devlet tarafından makul seviyelerde tutulan 53 ile 138 lira arasındaki geçiş ücretlerinin, özel sektör tarifelerine uyarlanması durumunda 265 ila 690 lira bandına fırlayabileceği hesaplanıyor. Benzer şekilde, binek araçlar için 1.170 liraya varan Osmangazi ve Çanakkale Köprüsü geçiş ücretleri, gelecekteki olası zam dalgasının büyüklüğünü açıkça gösteriyor.

Ekonomik istikrarın ve mali dengelerin tartışıldığı bu dönemde, Mahfi Eğilmez’den OVP Yorumu: 2027’de Seçim Ekonomisi mi Geliyor? başlıklı analizlerde de değinildiği üzere, kamu harcamaları ve gelir dengeleri yakından izleniyor. Vatandaşın alım gücünün düştüğü bir süreçte otoyol ücretlerine yapılacak olası fahiş zamların enflasyonist baskıyı tetiklemesi kaçınılmaz görünmektedir.

Şirketlerin Kasasına Akacak Yüksek Kârlar

Özelleştirme yanlısı argümanların “verimlilik ve gelir artışı” temeline dayandırılmasına karşın, sahadaki pratikler bunun tam tersini işaret ediyor. İhaleleri kazanacak özel şirketlerin yüksek kâr marjlarıyla çalışacak olması, bu maliyetin doğrudan son kullanıcıya yani vatandaşa yansıyacağı anlamına geliyor. Uzmanlar, kamunun yüksek kârlılıkla işlettiği kritik ulaşım ağlarının özelleştirilmesinin ekonomik akılla bağdaşmadığını savunarak süreçten duydukları kaygıyı dile getiriyorlar.