Pilotların Yarıdan Fazlası Yorgun Uçuyor ve Raporlama Sistemine Güven Düşük

Küresel havacılık sektöründe uçuş emniyetini doğrudan tehdit eden yorgunluk krizi, yeni bir uluslararası araştırmayla gözler önüne serildi. Avrupa Kokpit Birliği (ECA) tarafından yayımlanan kapsamlı anket çalışması, sivil havacılıkta görev yapan pilotların yarısından fazlasının yorgunluk sınırlarını aşarak kokpite girdiğini ve mevcut bildirim mekanizmalarına olan güvenin son derece düşük olduğunu kanıtladı.

Havacılık danışmanlığı şirketi Baines Simmons tarafından koordine edilen ve 32 farklı ülkeden toplam 7.200 pilotun katılımıyla gerçekleştirilen araştırma, sektördeki kronik sorunları net bir şekilde ifşa etti. Elde edilen veriler, dünya genelinde ekonomik ve sektörel dengelerin sorgulandığı bir dönemde, küresel ölçekte ekonomik ve endüstriyel dönüşüm projelerinin yanı sıra insan faktörünün ve çalışma koşullarının da acilen ele alınması gerektiğini gösteriyor. Sektör paydaşları, benzer şekilde iş gücü piyasalarında yaşanan sıkıntıların, tıpkı çalışma hayatı ve maaş düzenlemeleri gibi konularda olduğu gibi havacılıkta da köklü reformlar gerektirdiğini savunuyor.

Kokpitte Mikrouyku Tehlikesi ve Yorgunluk Belirtileri

ECA raporunda, pilotların uçuş esnasında karşılaştığı yorgunluk semptomları detaylıca tanımlandı. Başın öne düşmesi, gözleri açık tutmakta zorlanma, uyanıklık seviyesinde belirgin düşüş ve kısa süreli istemsiz uyku epizodları olarak bilinen “mikrouykular”, kokpitteki en büyük tehlikeler arasında gösterildi. Araştırmaya katılan pilotların yüzde 76’sından fazlası, son dört hafta içinde kokpitte en az bir kez mikrouyku deneyimlediğini itiraf etti.

Uzun görev süreleri, yetersiz dinlenme aralıkları ve akut uyku kayıpları sonucunda ortaya çıkan kümülatif (birikimli) yorgunluk, pilotların performans kaybını zamanında fark etmesini engelliyor. Kısa süreli uykusuzluğun etkileri anlık olarak fark edilirken, haftalara yayılan birikimli yorgunluk uçuş güvenliğini sinsice tehlikeye atıyor.

Raporlama Sistemine Neden Güvenilmiyor?

Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri de yorgunluk bildirimlerindeki büyük çelişki oldu. Pilotların yüzde 82’si yorgunluk raporunu nereye ve nasıl ileteceğini bildiğini ifade ederken, bu sistemin tarafsızlığına ve etkinliğine duyulan güvenin sarsılmış olduğu görüldü. Katılımcıların yalnızca yüzde 12’si mevcut raporlama sistemine güvendiğini, yüzde 11’i ise yapılan bildirimlerin emniyeti artıracak operasyonel değişikliklerle sonuçlandığını belirtti.

Pilotların yorgun oldukları halde kendilerini uçuşa elverişsiz ilan etmelerinin önündeki en büyük engellerin başında ise idari baskılar geliyor. Ankete katılanların yüzde 47’si yönetimin olası olumsuz tepkisinden çekindiğini, yüzde 44’ü dikkatleri üzerine çekmek istemediğini, yüzde 35’i ise işverenini zor durumda bırakmaktan kaçındığını dile getirdi.

ECA Yönetim Kurulu Üyesi Kaptan Coen George, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, “Pilotlar kariyerlerine ilişkin olumsuz sonuçlardan çekindiğinde, yorgunluk raporlanmıyor ve risk doğrudan yeniden kokpite dönüyor” diyerek havacılık otoritelerine acil eylem çağrısında bulundu.