Doğu Karadeniz’de Heyelan ve Deprem Riski: Uzmanlardan Kritik Uyarı

Doğu Karadeniz bölgesi, küresel iklim değişikliğinin getirdiği ani yağış rejimleri ve jeolojik hareketlilik nedeniyle ciddi bir afet riskiyle karşı karşıya. Jeoloji Mühendisi Prof. Dr. Osman Bektaş, bölgede meydana gelen heyelanların sadece meteorolojik olaylara bağlanmasının eksik bir yaklaşım olduğunu belirterek, sismik hareketlerin de bu felaketleri tetiklediği konusunda önemli uyarılarda bulundu.

Heyelanların Perde Arkası: Deprem ve Toprak Kayması İlişkisi

Bölgedeki jeofizik ve jeolojik yapının incelenmesi, heyelanların tek suçlusunun yağışlar olmadığını ortaya koyuyor. Prof. Dr. Bektaş, depremlerin yamaçlardaki dengesizliği artırarak toprak kütlelerinin harekete geçmesine neden olduğunu ifade etti. Örneğin, 2024 yılında Rize’nin Çamlıhemşin ilçesinde kaydedilen 4.8 büyüklüğündeki depremin ardından, sadece birkaç gün içinde bölgede şiddetli toprak kaymaları yaşandı. Bu durum, sismik dalgaların zemin stabilitesini bozarak heyelanları doğrudan tetiklediğinin en somut kanıtı olarak değerlendiriliyor.

Dünyanın farklı noktalarındaki coğrafi değişimler incelendiğinde, doğal dengelerin hassasiyeti daha net görülüyor. Örneğin, Mısır Çölü’nün tarım arazisine dönüşmesi gibi büyük ölçekli jeolojik dönüşümler takip edilirken, Doğu Karadeniz’de de benzer bir hareketlilik ve risk yönetimi ihtiyacı ön plana çıkıyor.

Arhavi ve Hopa Hattında Kritik Tehlike

Özellikle Arhavi ve Hopa bölgelerinde yaşanan yıkımların boyutları, bölgenin ne kadar hassas olduğunu gösteriyor. Bektaş, Arhavi’de yağış olmamasına rağmen meydana gelen ve dört kişinin hayatını kaybetmesine neden olan büyük toprak kaymasını hatırlatarak, dağ kütlelerinin denize doğru hareket ettiğini vurguladı. Mevcut veriler, bölgenin denize doğru sürekli bir çökme (subsidans) eğilimi içinde olduğunu kanıtlıyor.

Bölgedeki en büyük risklerden biri de transit taşımacılığın kalbi sayılan sahil yolu. TIR ve kamyon trafiğinin yoğun olduğu bu güzergah, her türlü heyelan durumunda lojistik ve can güvenliği açısından büyük tehdit oluşturuyor. Altyapı yatırımları ve güvenlik önlemleri planlanırken, Avrupa’da konut maliyeti krizi gibi ekonomik süreçlerden bağımsız olarak, bölgedeki mühendislik maliyetlerinin ve güvenlik standartlarının en üst seviyede tutulması gerekiyor.

Acil Mühendislik Önlemleri Şart

Prof. Dr. Osman Bektaş, basit ve yüzeysel önlemlerin bölgedeki riski azaltmakta yetersiz kalacağını belirtti. Yamaçların güvenli hale getirilmesi, zemin güçlendirme çalışmaları ve kapsamlı mühendislik projelerinin vakit kaybedilmeden hayata geçirilmesi gerektiğinin altını çizdi. Bölgedeki jeolojik verilerin sürekli takip edilmesi, olası felaketlerin etkisini minimize etmek adına hayati önem taşıyor.