⏱️ Okuma Süresi: 3 dk
📝 Kelime: 563
🕐 Son Güncelleme: 31.10.2026 11:43
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), ekim ayına ilişkin üretici ve market fiyat değişimleri ile tarımsal girdi maliyetleri raporunu kamuoyuyla paylaştı.
- Ekim ayında hem market raflarında yüzde 62,9 hem de üreticide yüzde 76,1 oranında artış gösteren domates, ayın zam şampiyonu olarak kayıtlara geçti.
- Üretici ile market arasındaki en yüksek fiyat farkı 11 kat ile limonda görülürken; yem, gübre ve mazot maliyetlerindeki artış üreticiyi baskılamaya devam etti.
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), ekim ayında üretici ile market fiyatları arasındaki makasın açıldığını ve tarımsal girdi maliyetlerinin üreticiyi zorlamayı sürdürdüğünü bildirdi. Açıklanan son verilere göre, ekim ayında markette takip edilen 36 temel gıda ürününün 25’inde fiyat artışı yaşanırken, 11 üründe ise gerileme tespit edildi. Ekim ayının hem tarlada hem de market raflarında fiyatı en fazla yükselen ürünü domates oldu.
Domates Hem Markette Hem Tarlada Zirvede
Ekim ayı verileri incelendiğinde, market raflarında market zam şampiyonu açık ara domates olarak öne çıktı. Markette satış fiyatı yüzde 62,9 oranında artan domatesi, yüzde 35,2 artışla sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan izledi. Sebze grubundaki bu yükselişte, açık tarla hasadının sona ermesi ve örtü altı (sera) üretime geçiş süreci temel etken olarak değerlendirildi.
Üretici cephesinde de benzer bir tablo görüldü. Tarlada takip edilen 28 ürünün 15’inde fiyat artışı kaydedilirken, domates yüzde 76,1’lik rekor yükselişle ilk sıraya yerleşti. Üreticide domatesi sırasıyla yüzde 60,5 artışla salatalık, yüzde 33,8 ile yeşil soğan, yüzde 33,7 ile yeşil fasulye ve yüzde 32,7 ile sivri biber takip etti. Ülke genelinde finansal göstergeler ve Borsa İstanbul’un piyasa değeri milli gelire oranla tarihi düşüşte seyrederken, temel gıda harcamalarının hane halkı bütçesi üzerindeki baskısı ekim ayında daha da belirginleşti.
Üretici ile Market Arasında 11 Katlık Uçurum
TZOB raporunda dikkat çeken en çarpıcı bulgulardan biri, üretici ile market fiyatları arasındaki fahiş farklar oldu. Rapora göre ekim ayında üretici ve tüketici fiyatı arasında en fazla uçurum bulunan ürün limon olarak kayıtlara geçti. Tarladaki fiyatına kıyasla rafta tam 11 kat fazlaya satılan limonu, yüzde 333,6 fark ile kuru incir izledi. Kuru incir markette üretici fiyatının 4,3 katına alıcı buldu.
Fiyat makasının en açık olduğu diğer ürünler ise 3,8 kat farkla havuç, 3,3 kat farkla elma ve iç fındık oldu. Verilere göre tarlada 135 lira olan kuru incir markette ortalama 585 lira 41 kuruşa, 12 lira 50 kuruş olan havuç 47 lira 84 kuruşa, 21 lira 66 kuruş olan elma 72 lira 17 kuruşa ve üreticide 350 lira olan iç fındık market reyonlarında bin 164 lira 77 kuruşa kadar yükseldi.
Fiyatı En Çok Düşen Ürünler ve Girdi Maliyetleri
Ekim ayında markette fiyatı en fazla gerileyen ürün yüzde 16,5 ile limon oldu. Limondaki düşüş trendini yüzde 8,9 ile maydanoz, yüzde 8,1 ile pirinç, yüzde 5,6 ile nohut ve yüzde 5,5 ile zeytinyağı izledi. Üretici tarafında ise limondaki fiyat kaybı yüzde 44,3’e ulaştı. Zeytinyağı üretici fiyatları yüzde 7,2, Antep fıstığı yüzde 5,5, fındık yüzde 5,4 ve patates yüzde 5 geriledi. Zeytinyağındaki gerilemenin yeni hasat dönemi, rekolte artışı ve mevcut stoklardan kaynaklandığı, erkenci limon hasadının da arzdaki bolluk nedeniyle fiyatları aşağı çektiği vurgulandı.
Kış şartlarının etkisini hissettirmeye başladığı bu günlerde, bakanlıktan 81 ile kış genelgesi ile sosyal yardım mekanizmaları devreye girerken, tarım sektöründe de üretici maliyetlerinin kontrol altına alınması gerektiği ifade ediliyor. TZOB, özellikle mazot, gübre, elektrik ve yem maliyetlerindeki artışların sürdürülebilir üretimi tehdit ettiğinin altını çizdi.
