COP31 Zirvesinde Sağlık ve Bilim Odaklı Karar Çağrısı

Küresel İklim ve Sağlık İttifakı (Global Climate and Health Alliance) öncülüğündeki sağlık ve iklim kuruluşları, yaklaşan COP31 iklim zirvesine katılan dünya liderlerine kritik bir çağrıda bulundu. Türkiye’den pek çok iklim ve sağlık kuruluşunun da imzasını taşıyan ortak metinde, emisyon azaltımı, iklime uyum ve finansman politikaları gibi temel süreçlerde insan sağlığının merkezde tutulması gerektiği vurgulandı.

Fosil Yakıtların İnsan Sağlığı Üzerindeki Ağır Maliyeti

İklim krizinin en büyük tetikleyicilerinden olan kömür, petrol ve gaz kullanımı, sadece çevresel yıkıma değil, aynı zamanda ciddi bir halk sağlığı krizine de neden oluyor. Fosil yakıtların doğrudan sonucu olan hava kirliliği, her yıl dünya genelinde milyonlarca insanın erken ölümüne sebebiyet veriyor. Buna rağmen, mevcut COP süreçlerinde fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik bağlayıcı ve somut bir planın eksikliği dikkat çekiyor. Kuruluşlar, bu sorunun aşılması için yenilenebilir enerjiye dayalı elektrifikasyon süreçlerine öncelik verilmesini istiyor.

İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında Türkiye’nin plastik atık ithalatı ve COP31 öncesi çevre sorunları gibi kritik meseleler de küresel gündemdeki yerini korurken, zirvenin ilk günü teması olan ‘Gıda, Tarım ve Sağlık’ başlığı bu konunun önemini bir kez daha ortaya koydu.

Karar Mekanizmalarında Sağlık ve Bilim Vurgusu

Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum’a, iklim kararlarında sağlık konusunun temel bir ölçüt olarak kabul edilmesi yönünde çağrıda bulundu. THHP Koordinatörü Deniz Gümüşel, Türkiye’nin ev sahipliği yapacağı bu süreçte, iklim krizinden en çok etkilenen kırılgan grupların ihtiyaçlarının karar süreçlerine yansıtılmasına öncülük etmesi gerektiğini ifade etti.

Gümüşel tarafından paylaşılan tavsiye metni dört temel sütun üzerine inşa edildi: ‘Fosil Yakıtlardan Adil Bir Şekilde Uzaklaşma’, ‘Krizin Bedeli Borçla Değil, Hibeyle Karşılanmalı’, ‘Kirleticiler Karar Masasında Olmamalı’ ve ‘Sağlık ve Bilim Karar Masasında Olmalı’. THHP Yürütme Kurulu Üyesi Doç. Dr. Melike Yavuz ise, enerjiden ulaşıma, tarımdan kentleşmeye kadar her alandaki iklim politikasının doğrudan toplum sağlığını etkilediğini belirterek, uzmanların müzakerelere dahil edilmesinin önemine dikkat çekti.

Adil Geçiş Sürecinde Yeni Riskler

Zirvede ele alınan ‘adil geçiş mekanizması’nın sadece ekonomik değil, sağlık boyutunu da kapsaması gerektiği belirtiliyor. Özellikle güneş panelleri ve bataryalar gibi yenilenebilir enerji teknolojileri için gereken minerallerin çıkarılması sırasında, madencilik faaliyetlerinin yeni sağlık sorunlarına yol açmaması talep ediliyor. Siyasi ve toplumsal gündemin yoğunlaştığı bu süreçte, TBMM Grup Başkanvekilleri gündemdeki gelişmeleri değerlendirirken, iklim eylemlerinin halk sağlığıyla bütünleşik bir strateji izlemesi küresel bir zorunluluk olarak görülüyor.