⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 500
🕐 Son Güncelleme: 16.11.2026 03:18
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Tekrarlayan ishal vakalarının temelinde her zaman beslenme hataları değil, beyin ile bağırsak arasındaki iletişim bozuklukları ve kronik stres yatmaktadır.
- Vagus siniri aracılığıyla çalışan “savaş ya da kaç” modu (sempatik sistem), sindirim sistemini durdurarak ishal ve kramp gibi tepkilere yol açabilmektedir.
- Huzursuz bağırsak sendromu (IBS), beslenme düzelse dahi emilim bozukluklarına ve ciddi vitamin/elektrolit kayıplarına neden olabilmektedir.
Sağlıklı ve uzun bir yaşamın (longevity) kapılarını aralayan Biyokimya Uzmanı Dr. Ayşegül Çoruhlu, toplumda sıkça karşılaşılan ancak nedenleri genellikle yanlış anlaşılan tekrarlayan ishal tablolarına dikkat çekti. Bağırsakların sadece sindirim sisteminin bir parçası olmadığını, aynı zamanda beyinle sürekli haberleşen canlı ve kompleks bir sistem olduğunu belirten Dr. Çoruhlu, ishalin psikolojik ve nörolojik boyutlarını detaylandırdı.
Bağırsaklar Neden “İkinci Beyin” Olarak Adlandırılır?
Bağırsak sisteminde, beyinde olduğu gibi oldukça yoğun bir sinir ağının bulunduğunu vurgulayan Dr. Çoruhlu, bu durumun bağırsakları “ikinci beyin” konumuna getirdiğini ifade etti. Bu iki merkez arasındaki iletişimin ana köprüsü ise vagus siniridir. Vagus siniri, tek yönlü bir veri akışı sağlamaz; hem beyinden bağırsağa hem de bağırsaktan beyine anlık bilgiler taşıyarak vücudun genel dengesini sağlar.
Vücudun hayatta kalma mekanizması, kriz anlarında önceliklerini belirler. Kalp, kas ve solunum gibi hayati sistemler önceliklendirilirken, sindirim ve boşaltım işlemleri ikinci plana atılır. Bu süreç iki temel sistem tarafından yönetilir: Sempatik sistem (Savaş ya da Kaç) ve Parasempatik sistem (Dinlen ve Sindir). Bu iki sistemin aynı anda çalışması mümkün değildir.
Kronik Düşük Doz Stres ve “Kırmızı Düğme” Etkisi
Dr. Çoruhlu, stres anında beynin bir “kırmızı alarm düğmesine” bastığını ve bağırsağa “dur” sinyali gönderdiğini belirtiyor. Ancak asıl sorun, bu kırmızı düğmenin kronikleşerek basılı kalmasıdır. Gelecek kaygısı, iş stresi veya ailevi endişeler gibi durumlar kronik düşük doz stres yaratarak anksiyete ve depresyonu tetiklemektedir. Günümüzde küresel ölçekte yaşanan belirsizlikler, örneğin Havana’da altyapı ve enerji sorunlarının su krizine yol açması gibi temel yaşam sorunlarının yarattığı toplumsal stres, bireylerin bağırsak sağlığını doğrudan etkileyebilmektedir.
Kırmızı düğmenin basılı olduğu kişilerde, ani bir sinirlenme veya stres anında karın ağrısı, kramplar ve ishal görülmesi olağan bir sonuçtur. Birçok hasta beslenme alışkanlıklarını düzeltmesine rağmen şikayetlerinin devam etmesinin nedeni, sorunun midede değil, zihindeki “alarm” durumunda olmasıdır.
Huzursuz Bağırsak Sendromu (IBS) ve Besin Kayıpları
Enfeksiyon kaynaklı ishalin vücudun zararlı maddeleri atma refleksi olduğunu belirten Dr. Çoruhlu, asıl tehlikenin enfeksiyon olmadan devam eden ishal olduğunu vurguladı. Özellikle Huzursuz Bağırsak Sendromu (IBS) olan bireylerde, yemek sonrası aniden gelişen tuvalet ihtiyacı ve sulu dışkılama sık görülmektedir.
Bu durum sadece bir rahatsızlık değil, aynı zamanda ciddi bir besin kaybı problemidir. Hızlı bağırsak geçişi sırasında emilim bozulmakta; sıvı, elektrolit ve özellikle yağda eriyen vitaminler vücut tarafından alınamamaktadır. Yağ emilimi için gerekli olan safra mekanizması, stresin etkisiyle bozulan sindirim sürecinde yetersiz kalmaktadır. Bilimsel yaklaşımın sadece tıp ile sınırlı kalmayıp, yaşam kalitesini artıracak projelerle desteklenmesi gerektiği, tıpkı Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi’nin iklim projeleriyle gelecek nesillere sağlıklı bir çevre bırakma çabası gibi, bütüncül bir sağlık anlayışının önemini ortaya koymaktadır.
Son olarak kronik stresin mide asidi üretimini ve pankreas fonksiyonlarını da bozduğunu hatırlatan Dr. Çoruhlu, sindirim sistemini düzeltmek için önce zihinsel dinginliğin sağlanması gerektiğini ifade etti.



