⏱️ Okuma Süresi: 2 dk
📝 Kelime: 422
🕐 Son Güncelleme: 11.11.2026 12:42
📌 Öne Çıkan Başlıklar
- Türkiye’de bir araç kiralama şirketi, işitme engelli bir vatandaşın “02” kısıt kodunu gerekçe göstererek üyelik yenileme talebini reddetti.
- Başvuruyu inceleyen Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), şirketin bireysel değerlendirme yapmadan hizmeti engellemesini ayrımcılık olarak değerlendirdi.
- Kurul, engellilik temelinde ayrımcılık yasağının ihlal edildiği gerekçesiyle ilgili şirkete 200 bin lira idari para cezası uygulanmasına hükmetti.
Türkiye genelinde engelli bireylerin toplumsal hayata tam ve eşit katılımını engelleyen uygulamalara karşı denetimler ve hukuki yaptırımlar sürmektedir. Son olarak Ankara merkezli yaşanan bir olayda, %42 işitme engelli bir vatandaşın araç kiralama başvurusunun haksız yere reddedilmesi yargı ve denetim mekanizmalarını harekete geçirdi. Daha önce üyesi olduğu araç kiralama şirketinin başka bir tüzel kişilik tarafından devralınmasının ardından verilerini güncelleyen ve üyeliğini yenilemek isteyen vatandaş, sürücü belgesinde yer alan “02” işitme desteği/iletişim desteği kısıt kodu nedeniyle sistem dışı bırakıldı.
Şirketin Savunması ve TİHEK’in İncelemesi
Mağdur vatandaşın başvurusu üzerine savunması alınan araç kiralama şirketi, hizmetin self-servis bir iş modeliyle yürütüldüğünü belirtti. Şirket, sürücü belgesindeki özel koşulların araç başında anlık denetlenmesinin imkansız olduğunu, filosundaki tüm araçlarda özel donanım bulunduramayacaklarını ve bu uygulamanın can ve mal güvenliğini korumaya yönelik meşru bir amaç taşıdığını savundu.
Ancak konuyu detaylıca inceleyen Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), şirketin savunmasını yeterli bulmadı. Kurul, başvuru sahibinin engeli gerekçe gösterilerek somut ve bireysel bir değerlendirme yapılmadan hizmetten mahrum bırakılmasının ölçülü ve orantılı olmadığını tespit etti. Bu durum, toplumsal yaşamın birçok alanında karşılaşılan dezavantajlı grupların hak mücadelesi açısından da emsal niteliği taşıyan bir karar olarak kayıtlara geçti.
Emniyet Genel Müdürlüğü’nden Kritik Görüş
Soruşturma sürecinde İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü de TİHEK’e resmi görüş bildirdi. Emniyet raporunda, sürücü belgesinde “02” kodu bulunan kişilerin, gerekli işitme ve iletişim desteğini sağlamaları şartıyla kendilerine uygun sınıftaki araçları kullanmalarında yasal bir sakınca bulunmadığı açıkça vurgulandı. Benzer şekilde, toplumsal yaşamın farklı alanlarında yaşanan hak ihlalleri ve idari aksaklıklar, kamu kurumlarının denetim ve sorumluluk alanları üzerine yapılan tartışmaları da beraberinde getiriyor.
200 Bin Lira İdari Para Cezası
TİHEK Kurulunun yaptığı değerlendirmeler sonucunda, şirketin işitme engelini otomatik ve kategorik bir ret nedeni olarak belirlemesi mevzuata aykırı bulundu. Benzer nitelikteki kısıt kodlarına sahip başka sürücülerin de internet ortamında benzer mağduriyetler yaşadığına dikkat çekildi. Şirketin sürücü belgesindeki kodun mahiyetini araştırmadan doğrudan reddetme kararının ölçülülük ilkesiyle bağdaşmadığına hükmeden Kurul, ilgili araç kiralama şirketine 200 bin lira idari para cezası kesilmesini kararlaştırdı. Benzer hukuki uyuşmazlıklar ve idari yaptırımlar, tıpkı yargı mercilerinin verdiği iptal kararları gibi hak arama özgürlüğünün önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
